สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ภิกขุสังยุตต์ นันทสูตร

ในนันทสูตรที่ ๘ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า อาโกฏิตปจฺจาโกฏิตานิ ความว่า ที่ใช้ฝ่ามือหรือค้อนทุบที่ข้างๆ หนึ่ง.

บทว่า อญฺชิตฺวา ได้แก่ เต็มด้วยยาตา. บทว่า อจฺฉํ ปตฺตํ ได้แก่ บาตรดินที่มีสีใส.

ถามว่า ก็เพราะเหตุไร พระเถระจึงทำอย่างนั้น.

ตอบว่า เพื่อจะรู้อัธยาศัยของพระศาสดา.

ได้ยินว่า พระเถระนั้นได้มีความคิดอย่างนี้ว่า ถ้าพระศาสดาจักตรัสว่า น้องชายของเรานี้งามจริงหนอ เราจักประพฤติตามอาการนี้แล ถ้าจะเห็นโทษในข้อนี้ เราจะละอาการนี้ ถือเอาผ้าจากกองหยากเยื่อ กระทำจีวรครอง จักอยู่ประพฤติในเสนาสนะสุดท้าย.

บทว่า อสฺสสิ แปลว่า จักเป็น.

บทว่า อญฺญาภุญฺเชน ความว่า ก็อาหารการกินของภิกษุผู้แสวงหาโภชนะที่มีกลิ่นหอม ปรุงด้วยเครื่องเผ็ดร้อน ในเรือนของอิสรชนที่เขากำหนดไว้ ชื่อว่าอัญญาภุญชะ.

แต่โภชนะคละกันที่ภิกษุผู้ยืนอยู่ที่ประตูเรือนตามลำดับเรือน ชื่อว่าอัญญาภุญชะ.

อัญญาภุญชะนี้ ท่านประสงค์เอาในที่นี้.

บทว่า กาเมสุ อนเปกฺขินํ ได้แก่ปราศจากความเยื่อใย ในวัตถุกามและกิเลสกาม.

บทว่า อารญฺญิโก จ ท่านกล่าวโดยการสมาทานทุกอย่างทีเดียว.

คำว่า กาเมสุ จ อนเปกฺโข ความว่า พระสูตรนี้ พระองค์ทรงแสดงนางอัปสรเป็นต้นในเทวโลก เสด็จมาตรัสไว้ในภายหลัง. ตั้งแต่วันที่ตรัสพระสูตรนี้ พระเถระเพียรพยายามอยู่โดย ๒-๓ วันเท่านั้น ก็ดำรงอยู่ในพระอรหัต เป็นทักขิไณยบุคคลผู้เลิศในโลกพร้อมทั้งเทวโลก.

จบอรรถกถานันทสูตรที่ ๘ -----------------------------------------------------