สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค จิตตคหปติปุจฉาสังยุตต์ ๑๐. คิลานสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในคิลานสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้.

บทว่า อารามเทวตา ความว่า พวกเทพยดาผู้สิงอยู่ในสวนดอกไม้และในสวนผลไม้.

บทว่า วนเทวตา คือ เทพยดาผู้สิงอยู่ในไพรสัณฑ์

บทว่า รุกฺขเทวตา ความว่า เวสสวัณเทวดา ในกาลแห่งพระเจ้ามัตตราช พวกเทพยดาผู้สิงอยู่ในต้นไม้เหล่านั้นอย่างนี้.

บทว่า โอสธิติณวนปฺปติ ความว่า พวกเทพยดาผู้สิงอยู่บนต้นสมอไทยและมะขามป้อมเป็นต้น บนหญ้ามุงกระต่ายและหญ้าปล้องเป็นต้น และบนต้นไม้เจ้าป่า.

บทว่า สงฺคมฺม คือ ประชุมพร้อมกันแล้ว. บทว่า สมาคมฺม คือ มาพร้อมกันแล้วแต่ที่นั้นๆ.

บทว่า ปณิเธหิ ความว่า ท่านจงตั้งด้วยสามารถความปรารถนา.

บทว่า อิชฺฌิสฺสติ สีลวโต เจโตปณิธิ ความว่า ความปรารถนาแห่งจิตจักสำเร็จแก่เธอผู้มีศีล.

บทว่า ธมฺมิโก ผู้ประกอบด้วยกุศลธรรม ๑๐ คือไม่ถึงอคติ.

บทว่า ธมฺมราชา เป็นไวพจน์ของบทว่า ธมฺมิโก นั้นแหละ.

อนึ่ง ชื่อว่าธรรมราชา เพราะราชสมบัติอันพระองค์ทรงได้แล้วโดยธรรม.

บทว่า ตสฺมา ความว่า ข้าแต่ท่านผู้เป็นบุตรนาย ถ้าอย่างนั้น ขอท่านทั้งหลายจงกล่าวสอนพวกข้าพเจ้าด้วยโอวาทเป็นต้นเถิด.

บทว่า อปฺปฏิวิภตฺตํ ความว่า ไทยธรรมอันแบ่งกันแล้วอย่างนี้ว่า พวกเราจักถวายสิ่งนี้แก่พวกภิกษุ เราจักบริโภคสิ่งนี้ด้วยตนดังนี้ จักเป็นของทั่วไปกับด้วยพวกภิกษุด้วยประการฉะนี้.

จบอรรถกถาคิลานสูตรที่ ๑๐ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สังโยชนสูตร

๒. อิสิทัตตสูตรที่ ๑

๓. อิสิทัตตสูตรที่ ๒

๔. มหกสูตร

๕. กามภูสูตรที่ ๑

๖. กามภูสูตรที่ ๒

๗. โคทัตตสูตร

๘. นิคัณฐสูตร

๙. อเจลสูตร

๑๐. คิลานสูตร ฯ -----------------------------------------------------