อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ เถรวรรคที่ ๔ ๙. เสขสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมเสขสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า เสกฺขสฺส ได้แก่ ภิกษุผู้ยังต้องศึกษา คือ ยังมีกิจที่จะต้องทำ.

บทว่า ปริหานาย ได้แก่ เพื่อความเสื่อมจากคุณเบื้องสูง.

ความยินดีในนวกรรมการก่อสร้าง ชื่อ กมฺมารามตา.

ความยินดีในการสนทนาปราศรัย [คุยกัน] ชื่อ ภสฺสารามตา.

ความยินดีในการนอนหลับ ชื่อ นิทฺทารามตา.

ความยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่ ชื่อ สงฺคณิการามตา.

บทว่า ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ น ปจฺจเวกฺขติ ความว่า ไม่พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว พิจารณาถึงโทษที่ตนละได้ และคุณที่ตนได้เหล่านั้นแล้ว ย่อมไม่ทำความพยายาม เพื่อได้คุณเบื้องสูงอีก.

ในสูตรนี้ ตรัสเหตุแห่งความเสื่อม และเหตุแห่งความเจริญด้วยคุณเบื้องสูงของพระเสขะ ๗ จำพวกด้วยประการอย่างนี้.