Scripture · พระอภิธรรมปิฎก · เล่ม ๔๐ · มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑
This collection answers by quoting only — editions are set side by side, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Scripture · พระอภิธรรมปิฎก · เล่ม ๔๐ · มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · Public domain (term expired) — operator determination
Pali and translation
สหชาตวาโร
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๐ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ สหชาตวาร
กุสลํ ธมฺมํ สหชาโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา กุสลํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา ฯ กุสลํ ธมฺมํ สหชาโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา กุสเล ขนฺเธ สหชาตํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ กุสลํ ธมฺมํ สหชาโต กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา กุสลํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ
กุศลธรรม เกิดร่วมกับกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล ขันธ์ ๑ เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ อัพยากตธรรม เกิดร่วมกับกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นกุศล กุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดร่วมกับกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล ขันธ์ ๑ และ จิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๒
อกุสลํ ธมฺมํ สหชาโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อกุสลํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา ฯ อกุสลํ ธมฺมํ สหชาโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อกุสเล ขนฺเธ สหชาตํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ อกุสลํ ธมฺมํ สหชาโต อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา อกุสลํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ
อกุศลธรรม เกิดร่วมกับอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล ขันธ์ ๑ เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ อัพยากตธรรม เกิดร่วมกับอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นอกุศล อกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดร่วมกับอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล ขันธ์ ๑ และ จิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๒
อพฺยากตํ ธมฺมํ สหชาโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ กฏตฺตา จ รูปํ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ ขนฺเธ สหชาตํ วตฺถุ วตฺถุํ สหชาตา ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ สหชาตา ตโย มหาภูตา ตโย มหาภูเต สหชาตํ เอกํ มหาภูตํ เทฺว มหาภูเต สหชาตา เทฺว มหาภูตา มหาภูเต สหชาตํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ ฯ
อัพยากตธรรม เกิดร่วมกับอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และ อัพยากตกิริยา ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากต- *วิบาก ขันธ์ ๑ และกฏัตตารูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ หทยวัตถุเกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายเกิดร่วมกับหทยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ เกิดร่วมกับ มหาภูตรูป ๑ มหาภูตรูป ๑ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๓ มหาภูตรูป ๒ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๒ จิตตสมุฏฐานรูป และกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทารูป เกิดร่วมกับมหาภูตรูปทั้งหลาย
กุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ สหชาโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา กุสเล ขนฺเธ จ มหาภูเต จ สหชาตํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ สหชาโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อกุสเล ขนฺเธ จ มหาภูเต จ สหชาตํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ ยถา ปฏิจฺจวาเร เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
อัพยากตธรรม เกิดร่วมกับกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นกุศลและมหาภูตรูปทั้งหลาย อัพยากตธรรม เกิดร่วมกับกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะ- *เหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นอกุศลและมหาภูตรูปทั้งหลาย พึงให้พิสดารเหมือนอย่างในปฏิจจวาร
เหตุยา นว อารมฺมเณ ตีณิ ... อธิปติยา นว อนนฺตเร ตีณิ สมนนฺตเร ตีณิ สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ ตีณิ นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย ตีณิ ปุเรชาเต ตีณิ อาเสวเน ตีณิ กมฺเม นว วิปาเก เอกํ อาหาเร นว อินฺทฺริเย นว ฌาเน นว มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต ตีณิ วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา ตีณิ วิคเต ตีณิ อวิคเต นว ฯ อนุโลมํ นิฏฺฐิตํ ฯ ยถา ปฏิจฺจวารคณนา เอวํ คเณตพฺพํ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๓ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๓ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๓ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มีวาระ ๓ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๑ ในอาหารปัจจัย มี " ๙ ในอินทริยปัจจัย มี " ๙ ในฌานปัจจัย มี " ๙ ในมัคคปัจจัย มี " ๙ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๓ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๓ ในวิคตปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ อนุโลม จบ. พึงนับวาระ เหมือนการนับวาระในปฏิจจวาร
อกุสลํ ธมฺมํ สหชาโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ สหชาโต วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ
อกุศลธรรม เกิดร่วมกับอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ เหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ
อพฺยากตํ ธมฺมํ สหชาโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ สหชาตา ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ ตโย ขนฺเธ สหชาโต เอโก ขนฺโธ กฏตฺตา จ รูปํ เทฺว ขนฺเธ สหชาตา เทฺว ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ ขนฺเธ สหชาตํ วตฺถุ วตฺถุํ สหชาตา ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ สหชาตา ตโย มหาภูตา ตโย มหาภูเต สหชาตํ เอกํ มหาภูตํ เทฺว มหาภูเต สหชาตา เทฺว มหาภูตา มหาภูเต สหชาตํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ ... อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ สหชาตา ตโย มหาภูตา ฯเปฯ มหาภูเต สหชาตํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ ฯ ยถา ปฏิจฺจวาเร เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
อัพยากตธรรม เกิดร่วมกับอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัย ที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากและ อัพยากตกิริยา ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก ขันธ์ ๑ และกฏัตตารูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๓ ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูป เกิดร่วมกับขันธ์ ๒ หทยวัตถุ เกิดร่วมกับขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายเกิดร่วมกับหทยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๑ มหาภูตรูป ๑ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๓ มหาภูตรูป ๒ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๒ จิตตสมุฏฐาน- *รูปและกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทารูป พาหิรรูป อาหารสมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป เกิดร่วมกับ มหาภูตรูปทั้งหลาย สำหรับพวกอสัญญสัตว์ มหาภูตรูป ๓ เกิดร่วมกับมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป เกิดร่วมกับมหาภูตรูปทั้งหลาย พึงให้พิสดารเหมือนอย่างในปฏิจจวาร.
นเหตุยา เทฺว นอารมฺมเณ ปญฺจ ... นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ ปจฺจนียํ นิฏฺฐิตํ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕ " อธิปติปัจจัย มี " ๙ " อนันตรปัจจัย มี " ๕ " สมนันตรปัจจัย มี " ๕ " อัญญมัญญปัจจัย มี " ๕ " อุปนิสสยปัจจัย มี " ๕ " ปุเรชาตปัจจัย มี " ๗ " ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ " อาเสวนปัจจัย มี " ๙ " กัมมปัจจัย มี " ๓ " วิปากปัจจัย มี " ๙ " อาหารปัจจัย มี " ๑ " อินทริยปัจจัย มี " ๑ " ฌานปัจจัย มี " ๑ " มัคคปัจจัย มี " ๑ " สัมปยุตตปัจจัย มี " ๕ " วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓ " นัตถิปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มีวาระ ๕ ปัจจนียะ จบ.
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ปญฺจ ... นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ อนุโลมปจฺจนียํ นิฏฺฐิตํ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัยมีวาระ ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๙ " อนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕ " สมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕ " อัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕ " อุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕ " ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ " วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " สัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕ " วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ " นัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕ " วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕ อนุโลมปัจจนียะ จบ.
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ... อนนฺตเร เทฺว สมนนฺตเร เทฺว สหชาเต เทฺว อญฺญมญฺเญ เทฺว นิสฺสเย เทฺว อุปนิสฺสเย เทฺว ปุเรชาเต เทฺว อาเสวเน เทฺว กมฺเม เทฺว วิปาเก เอกํ อาหาเร เทฺว อินฺทฺริเย เทฺว ฌาเน เทฺว มคฺเค เอกํ สมฺปยุตฺเต เทฺว วิปฺปยุตฺเต เทฺว อตฺถิยา เทฺว นตฺถิยา เทฺว วิคเต เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ ปจฺจนียานุโลมํ นิฏฺฐิตํ ฯ สหชาตวาโร นิฏฺฐิโต ฯ ปฏิจฺจตฺถํ นาม สหชาตตฺถํ สหชาตตฺถํ นาม ปฏิจฺจตฺถํ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒ ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๒ ในสมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๒ ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑ ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในฌานปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑ ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ปัจจนียานุโลม จบ. สหชาตวาร จบ. ข้อความในสหชาตวาร เหมือนข้อความในปฏิจจวาร ข้อความในปฏิจจวาร เหมือนข้อความในสหชาตวาร