๒. สังขพราหมณจริยา

อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพราหมณ์มีนามว่าสังขะ ต้องการจะข้าม มหาสมุทรไปอาศัยปัฏฏนคามอยู่ ในกาลนั้น เราได้เห็นพระปัจเจก พุทธเจ้าผู้รู้เอง ใครๆ ชนะไม่ได้ ซึ่งเดินสวนทางมาตามทางกันดาร บนภาคพื้นอันแข็ง ร้อนจัด ครั้นเราเห็นท่านเดินสวนทางมา จึงคิด เนื้อความนี้ว่า บุญเขตนี้มาถึงแก่เราผู้เป็นสัตว์ที่ต้องการบุญเปรียบ เหมือนบุรุษชาวนาเห็นนาอันเป็นอู่ข้าวอู่น้ำ (เป็นที่น่ายินดีมาก) ไม่ ปลูกพืชลงในนานั้น เขาชื่อว่าเป็นผู้ไม่ต้องการด้วยข้าวเปลือกฉันใด เราก็ฉันนั้นเหมือนกัน เป็นผู้ต้องการบุญ เห็นเขตบุญอันประเสริฐ สุดแล้ว ถ้าไม่ทำบุญ (สักการะ) เราก็ชื่อว่าเป็นผู้ไม่ต้องการบุญ เปรียบเหมือนอำมาตย์ต้องการจะให้ชนชาวเมืองของพระราชายินดี แต่ไม่ให้ทรัพย์และข้าวเปลือกแก่เขา ก็ย่อมเสื่อมจากความยินดี ฉันใด เราก็ฉันนั้นเหมือนกัน เป็นผู้ต้องการบุญ เห็นทักขิเณยย บุคคลอันไพบูลย์แล้ว ถ้าไม่ให้ทานในทักขิเณยยบุคคลนั้นก็จัก เสื่อมจากบุญ ครั้นเราคิดอย่างนี้แล้วจึงถอดรองเท้า ไหว้เท้าของ ท่านแล้ว ได้ถวายร่มและรองเท้า เพราะฉะนั้น เราจึงเป็นผู้ละเอียด อ่อนเจริญสุขได้ร้อยเท่าพันทวี อนึ่ง เมื่อเราบำเพ็ญทานให้บริบูรณ์ ได้ถวายแก่ท่านนั้น อย่างนี้แล. จบสังขพราหมณจริยาที่ ๒

|๒.๓๒| จนฺทภาคานทีตีเร อสฺสโม สุกโต มม สุสุทฺธปุฬินากิณฺโณ ปณฺณสาลา สุมาปิตา ฯ |๒.๓๓| อุตฺตานกูลา นทิกา สุปติตฺถา มโนรมา มจฺฉกจฺฉปสมฺปนฺนา สุํสุมารนิเสวิตา ฯ |๒.๓๔| อจฺฉา มยุรทีปี จ กรวิกา จ สาลิกา กุชฺชนฺติ สพฺพทา เอเต โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ |๒.๓๕| โกกิลา มญฺชุภาณี จ หํสา จ มธุรสฺสรา อภิกุชฺชนฺติ เต ตตฺถ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ |๒.๓๖| สีหา พฺยคฺฆา วราหา จ พกา โกกตรจฺฉโย คิริทุคฺคมฺหิ นาเทนฺติ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ |๒.๓๗| เอณิมิคา จ สรภา เภรณฺฑา สูกรา พหู คิริทุคฺคมฺหิ นาเทนฺติ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ |๒.๓๘| อุทฺทาลกา จ จมฺปกา ปาฏลี สินฺทุวาริกา อธิมุตฺตา อโสกา จ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ |๒.๓๙| องฺโกลา ยูถิกา เจว สตฺตปณฺณา พิมฺพิชาลิกา กณิกา กณิการา จ ปุปฺผนฺติ มม อสฺสเม ฯ |๒.๔๐| นาคา สาลา จ สลฬา ปุณฺฑรีเกตฺถ ปุปฺผิตา ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภนฺติ มม อสฺสเม ฯ |๒.๔๑| อสฏฺฐา อสนา เจตฺถ มหานามา จ ปุปฺผิตา สาลา จ กงฺคุปุปฺผา จ โสภนฺติ มม อสฺสเม ฯ |๒.๔๒| อมฺพา ชมฺพู จ ติลกา นิปา จ สาลกลฺยาณี ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๔๓| อโสกา จ กปิฏฺฐา จ ภคินิมาลา จ ปุปฺผิตา ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๔๔| กทมฺพา กทลี เจว อิสิมุคฺคา จ โรปิตา ธุวํ ผลานิ ธาเรนฺติ โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๔๕| หรีตกา อามลกา อมฺพา ชมฺพู วิเภทกา โกลา ภลฺลาตกา เพลฺลา ผลิโน มม อสฺสเม ฯ |๒.๔๖| อวิทูเร โปกฺขรณี สุปติตฺถา มโนรมา มนฺทาลเกหิ สญฺฉนฺนา ปทุมุปฺปลเกหิ จ ฯ |๒.๔๗| คพฺภํ คณฺหนฺติ ปทุมา อญฺเญ ปุปฺผนฺติ เกสริ โอปตฺตกณฺณิกา เจว ปุปฺผนฺติ มม อสฺสเม ฯ |๒.๔๘| ปาฐีนา ปาวุสา มจฺฉา วลชา มุญฺชโรหิตา อจฺโฉทกมฺหิ วิจรํ โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๔๙| นยิตา อมฺพคนฺธิ จ อนุกุเล จ เกตกา ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๕๐| มธุภึเสหิ สวนฺติ ขีรสปฺปิมุฬาลิภิ ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๕๑| ปุฬินา โสภนา ตตฺถ อากิณฺณา ชลเสวิตา โอปุปฺผา ปุปฺผิตา เสตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๕๒| ชฏาภารภริตา จ อชินุตฺตรวาสิโน วากจีรธรา สพฺเพ โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๕๓| ยุคมตฺตมเปกฺขนฺตา นิปกา สนฺตวุตฺติโน กามเคเธ อนเปกฺขา วสนฺติ มม อสฺสเม ฯ |๒.๕๔| ปรูฬฺหกจฺฉนขโลมา ปงฺกทนฺตา รชสฺสิรา รโชชลฺลธรา สพฺเพ วสนฺติ มม อสฺสเม ฯ |๒.๕๕| อภิญฺญาปารมิปฺปตฺตา อนฺตลิกฺเข จราว เต อุคฺคจฺฉนฺตา นภํ เอเต โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ |๒.๕๖| เตหิ สิสฺเสหิ ปริวุโต วสามิ ปวเน ตทา รตฺตินฺทิวํ น ชานามิ ฌานรติสมปฺปิโต ฯ |๒.๕๗| ภควา ตมฺหิ สมเย อตฺถทสฺสี มหามุนิ ตมนฺธการํ นาเสนฺโต อุปฺปชฺชิ โลกนายโก ฯ |๒.๕๘| อถ อญฺญตโร สิสฺโส อาคญฺฉิ มม สนฺติเก มนฺเต อชฺเฌตุกาโม โส ฉฬงฺคํ นาม ลกฺขณํ ฯ |๒.๕๙| พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน อตฺถทสฺสี มหามุนิ จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต เทเสสิ อมตํปทํ ฯ |๒.๖๐| ตุฏฺฐหฏฺโฐ ปมุทิโต ธมฺมนฺตรคณาสโย อสฺสมา อภินิกฺขมฺม อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ |๒.๖๑| พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน ทฺวตฺตึสวรลกฺขโณ เอถ สพฺเพ คมิสฺสาม สมฺมาสมฺพุทฺธสนฺติเก ฯ |๒.๖๒| โอวาทปฏิการา เต สทฺธมฺเม ปารมึ คตา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉึสุ อุตฺตมตฺถํ คเวสกา ฯ |๒.๖๓| ชฏาภารภริตา เต อชินุตฺตรวาสิโน อุตฺตมตฺถํ คเวสนฺตา นิกฺขมึสุ วนา ตทา ฯ |๒.๖๔| ภควา ตมฺหิ สมเย อตฺถทสฺสี มหายโส จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต เทเสสิ อมตํปทํ ฯ |๒.๖๕| เสตจฺฉตฺตํ คเหตฺวาน พุทฺธเสฏฺฐสฺส ธารยึ เอกาหํ ธารยิตฺวาน พุทฺธเสฏฺฐํ อวนฺทิหํ ฯ |๒.๖๖| อตฺถทสฺสี ตุ ภควา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ |๒.๖๗| โย เม ฉตฺตมธาเรสิ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ |๒.๖๘| อิมสฺส ชายมานสฺส เทวตฺเต อถ มานุเส ธาริสฺสนฺติ สทา ฉตฺตํ ฉตฺตทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒.๖๙| สตฺตสตฺตติกปฺปานิ เทวโลเก รมิสฺสติ สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ |๒.๗๐| สตฺตสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชํ กริสฺสติ ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ |๒.๗๑| อฏฺฐารเส กปฺปสเต โคตโม สกฺยปุงฺคโว ตมนฺธการํ นาเสนฺโต อุปชฺชิสฺสติ จกฺขุมา ฯ |๒.๗๒| ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตินาสโว ฯ |๒.๗๓| ยโต อหํ กมฺมมกํ ฉตฺตํ พุทฺธสฺส ธารยึ เอตฺถนฺตเร น ชานามิ เสตจฺฉตฺตํ อธาริตํ ฯ |๒.๗๔| อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ จริโม วตฺตเต ภโว ฉตฺตธารณมชฺชาสิ มตฺถเก นิจฺจกาลิกํ ฯ |๒.๗๕| อโห เม สุกตํ กมฺมํ อตฺถทสฺสิสฺส ตาทิโน สพฺพาสวปริกฺขีโณ นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ |๒.๗๖| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๒.๗๗| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๒.๗๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกฉตฺติโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เอกฉตฺติยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ