๑. นยมาติกา ๑๔ นัย
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๖ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๓ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติปกรณ์ พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๓ ธาตุ-ปุคคลบัญญัติปกรณ์ ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น มาติกา ๑. นยมาติกา ๑๔ นัย
อภิธมฺมปิฏเก ธาตุกถา ------- นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ มาติกา
๑. สงฺคโห อสงฺคโห การสงเคราะห์ได้ การสงเคราะห์ไม่ได้ ๒. สงฺคหิเตน อสงฺคหิตํ ธรรมที่สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยธรรมที่ สงเคราะห์ได้ ๓. อสงฺคหิเตน สงฺคหิตํ ธรรมที่สงเคราะห์ได้ด้วยธรรมที่ สงเคราะห์ไม่ได้ ๔. สงฺคหิเตน สงฺคหิตํ ธรรมที่สงเคราะห์ได้ด้วยธรรมที่ สงเคราะห์ได้ ๕. อสงฺคหิเตน อสงฺคหิตํ ธรรมที่สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยธรรมที่ สงเคราะห์ไม่ได้ ๖. สมฺปโยโค วิปฺปโยโค การประกอบได้ การประกอบไม่ได้ ๗. สมฺปยุตฺเตน วิปฺปยุตฺตํ ธรรมที่ประกอบไม่ได้ด้วยธรรมที่ ประกอบได้ ๘. วิปฺปยุตเตน สมฺปยุตฺตํ ธรรมที่ประกอบได้ด้วยธรรมที่ประกอบ ไม่ได้ ๙. สมฺปยุตฺเตน สมฺปยุตฺตํ ธรรมที่ประกอบได้ด้วยธรรมที่ประกอบ ได้ ๑๐. วิปฺปยุตเตน วิปฺปยุตฺตํ ธรรมที่ประกอบไม่ได้ด้วยธรรมที่ ประกอบไม่ได้ ๑๑. สงฺคหิเตน สมฺปยุตฺตํ ธรรมที่ประกอบได้ ธรรมที่ประกอบ วิปฺปยุตฺตํ ไม่ได้ ด้วยธรรมที่สงเคราะห์ได้ ๑๒. สมฺปยุตฺเตน สงฺคหิตํ ธรรมที่สงเคราะห์ได้ ธรรมที่สงเคราะห์ อสงฺคหิตํ ไม่ได้ ด้วยธรรมที่ประกอบได้ ๑๓. อสงฺคหิเตน สมฺปยุตฺตํ ธรรมที่ประกอบได้ ธรรมที่ วิปฺปยุตฺตํ ประกอบไม่ได้ ด้วยธรรมที่สงเคราะห์ ไม่ได้ ๑๔. วิปฺปยุตฺเตน สงฺคหิตํ ธรรมที่สงเคราะห์ได้ ธรรมที่สงเคราะห์ อสงฺคหิตํ ไม่ได้ ด้วยธรรมที่ประกอบไม่ได้ ๒. อัพภันตรมาติกา ๑๒๕ บท ๑. ปญฺจกฺขนฺธา ขันธ์ ๕ ๒. ทฺวาทสายตนานิ อายตนะ ๑๒ ๓. อฏฺฐารส ธาตุโย ธาตุ ๑๘ ๔. จตฺตาริ สจฺจานิ สัจจะ ๔ ๕. พาวีสตินฺทฺริยานิ อินทรีย์ ๒๒ ๖. ปฏิจฺจสมุปฺปาโท ปฏิจจสมุปบาท ๗. จตฺตาโร สติปฏฺฐานา สติปัฏฐาน ๔ ๘. จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา สัมมัปปธาน ๔ ๙. จตฺตาโร อิทฺธิปาทา อิทธิบาท ๔ ๑๐. จตฺตาริ ฌานานิ ฌาน ๔ ๑๑. จตสฺโส อปฺปมญฺญาโย อัปปมัญญา ๔ ๑๒. ปญฺจินฺทฺริยานิ อินทรีย์ ๕ ๑๓. ปญฺจ พลานิ พละ ๕ ๑๔. สตฺต โพชฺฌงฺคา โพชฌงค์ ๗ ๑๕. อริโย อฏฐงฺคิโค มคฺโค อริยมรรคมีองค์ ๘ ๑๖. ผสฺโส ผัสสะ ๑๗. เวทนา เวทนา ๑๘. สญฺญา สัญญา ๑๙. เจตนา เจตนา ๒๐. จิตฺตํ จิต ๒๑. อธิโมกฺโข อธิโมกข์ ๒๒. มนสิกาโร มนสิการ ๓. นยมุขมาติกา ๔ นัย ๑. ตีหิ สงฺคโห การสงเคราะห์ได้ด้วยธรรม ๓ ๒. ตีหิ อสงฺคโห การสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยธรรม ๓ ๓. จตูหิ สมฺปโยโค การประกอบได้ด้วยธรรม ๔ ๔. จตูหิ วิปฺปโยโค การประกอบไม่ได้ด้วยธรรม ๔ ๔. ลักขณมาติกา ๒ ลักษณะ ๑. สภาโค ธรรมที่มีส่วนเสมอกัน ๒. วิสภาโค ธรรมที่มีส่วนไม่เสมอกัน ๕. พาหิรมาติกา ธรรมสังคณีปกรณ์ แม้ทั้งหมด เป็นมาติกาแห่งธาตุกถาปกรณ์ แล มาติกา จบ
สงฺคโห อสงฺคโห สงฺคหิเตน อสงฺคหิตํ อสงฺคหิเตน สงฺคหิตํ สงฺคหิเตน สงฺคหิตํ อสงฺคหิเตน อสงฺคหิตํ สมฺปโยโค วิปฺปโยโค สมฺปยุตฺเตน วิปฺปยุตฺตํ วิปฺปยุตฺเตน สมฺปยุตฺตํ สมฺปยุตฺเตน สมฺปยุตฺตํ วิปฺปยุตฺเตน วิปฺปยุตฺตํ สงฺคหิเตน สมฺปยุตฺตํ วิปฺปยุตฺตํ สมฺปยุตฺเตน สงฺคหิตํ อสงฺคหิตํ อสงฺคหิเตน สมฺปยุตฺตํ วิปฺปยุตฺตํ วิปฺปยุตฺเตน สงฺคหิตํ อสงฺคหิตํ ฯ {๑.๑} ปญฺจกฺขนฺธา ทฺวาทสายตนานิ อฏฺฐารส ธาตุโย จตฺตาริ สจฺจานิ พาวีสตินฺทฺริยานิ ปฏิจฺจสมุปฺปาโท จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา จตฺตาริ ฌานานิ จตสฺโส อปฺปมญฺญาโย ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ผสฺโส เวทนา สญฺญา เจตนา จิตฺตํ อธิโมกฺโข มนสิกาโร ฯ ตีหิ สงฺคโห ตีหิ อสงฺคโห จตูหิ สมฺปโยโค จตูหิ วิปฺปโยโค ฯ สภาโค วิสภาโค ฯ สพฺพาปิ ธมฺมสงฺคณิ ธาตุกถาย มาติกาติ ฯ มาติกา ฯ