๑

นัยที่ ๒ คำว่า ในกาลทั้งปวง เป็นคำซักถามของสกวาที หมายถึง กาลคือชาติที่มีมาก่อนและมีในภายหลัง และกาลที่พระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่และปรินิพพานแล้ว.

การปฏิเสธเป็นของปรวาที เพราะเห็นข้อบกพร่องแห่งคำว่า เป็นกษัตริย์ก็คนนั้นแหละ เป็นพราหมณ์ก็คนนั้นแหละ เป็นต้น และเห็นโทษคือความพลั้งพลาด เพราะไม่มีอะไรแปลกกันของกาลที่พระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่หรือปรินิพพานแล้ว.

คำที่เหลือเป็นเช่นกับคำที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในนัยแรกนั่นเทียว.

อรรถกถานิคคหะที่ ๔ จบ. -----------------------------------------------------