๑

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมอัปปมาทสูตรที่ ๗ ต่อไป :-

บทว่า สมติคฺคยฺห แปลว่า ยึดไว้ได้. อธิบายว่า ถือไว้ได้.

อัปปมาทธรรมที่หนุนให้ทำบุญ ชื่อว่าอัปปมาท ความไม่ประมาท.

บทว่า สโมธานํ ได้แก่ ตั้งลงพร้อม คือรวมลง.

ด้วยบทว่า เอวเมว โข พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงว่า การาปกอัปปมาท (ความไม่ประมาทอันอุดหนุนบุคคลผู้กระทำตาม) เหมือนรอยเท้าช้าง กุศลธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๔ ที่เหลือก็เหมือนรอยเท้าสัตว์ที่เหลือ กุศลธรรมเหล่านั้นย่อมประชุมลงในอัปปมาทธรรม เป็นไปภายในอัปปมาทธรรม เหมือนรอยเท้าสัตว์ที่เหลือรวมลงในรอยเท้าช้าง.

อนึ่ง รอยเท้าช้างเลิศ ประเสริฐสุด ใหญ่กว่ารอยเท้าสัตว์ที่เหลือฉันใด อัปปมาทธรรมก็เลิศประเสริฐสุด ใหญ่กว่าธรรมทั้งหลายที่เหลือ ฉันนั้น.

จริงอยู่ อัปปมาทธรรมนั้น แม้เป็นโลกิยะอยู่ ก็ยังเลิศอยู่นั่นเอง เพราะอรรถว่าเป็นเหตุให้ได้ธรรมที่เป็นมหัคคตะและโลกุตระ.

บทว่า อปฺปมาทํ ปสํสนฺติ ความว่า บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญความไม่ประมาทเท่านั้นว่า ผู้ปรารถนาอายุเป็นต้นเหล่านั้น พึงทำความไม่ประมาทอย่างเดียว.

อีกอย่างหนึ่ง ก็เพราะบัณฑิตทั้งหลายสรรเสริญความไม่ประมาทในการกระทำบุญทั้งหลาย ฉะนั้น ผู้ปรารถนาอายุเป็นต้นพึงทำความไม่ประมาทโดยแท้.

บทว่า อตฺถาภิสมยา ได้แก่ เพราะได้ประโยชน์.

จบอรรถกถาปฐมอัปปมาทสูตรที่ ๗ -----------------------------------------------------