๑

ในเปสลาติมัญญนาสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อติมญฺญติ ความว่า ท่านพระวังคีสะดูหมิ่นว่า พระแก่ๆ เหล่านี้จะรู้อะไร บาลีก็ไม่รู้ อรรถกถาก็ไม่รู้ ความไพเราะของบทและพยัญชนะก็ไม่รู้ ส่วนพวกเราทั้งบาลีทั้งอรรถกถาปรากฏตั้งร้อยนัยพันนัย. เพราะตนเป็นสาวกของพระพุทธเจ้าผู้โคตมะ จึงเรียกตนว่าโคตมะ.

บทว่า มานปถํ ได้แก่ อารมณ์แห่งมานะ และธรรมที่เกิดกับมานะ.

บทว่า วิปฺปฏิสารีหุวา ความว่า ได้เป็นผู้มีความร้อนใจ.

บทว่า มคฺคชิโน ได้แก่ ผู้ชนะกิเลสด้วยมรรค.

บทว่า กิตฺติญฺจ สุขญฺจ ได้แก่ การกล่าวสรรเสริญ และความสุขทางกายทางใจ.

บทว่า อขีโลธ ปธานวา ความว่า ในโลกนี้ เป็นผู้ไม่มีกิเลสเพียงดังตะปู มีความเพียร คือสมบูรณ์ด้วยความเพียร.

บทว่า วิสุทฺโธ ความว่า พึงเป็นผู้บริสุทธิ์.

บทว่า อเสสํ ได้แก่ ละมานะเก้าอย่างไม่ให้เหลือ.

บทว่า วิชฺชายนฺตกโร ได้แก่ ผู้กระทำที่สุดแห่งกิเลสทั้งหลายด้วยวิชชา.

บทว่า สมิตาวี ได้แก่ เป็นผู้สงบเพราะกิเลสมีราคะเป็นต้นสงบ.

จบอรรถกถาเปสลาติมัญญนาสูตรที่ ๓ -----------------------------------------------------