๑

พึงทราบเนื้อความในมาตุสูตรที่ ๔ เป็นต้น โดยกำหนดเพศและโดยกำหนดจักรวาล.

ในข้อนี้มีกำหนดเพศอย่างนี้ว่า

เวลาบุรุษเป็นมาตุคามและเวลามาตุคามเป็นบุรุษ. สัตว์ทั้งหลายท่องเที่ยวจากจักรวาลนี้ไปยังจักรวาลอื่น และจากจักรวาลอื่นมายังจักรวาลนี้.

บรรดากำหนด ๒ อย่างนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงแสดงหญิงที่เป็นมารดาเวลาเป็นมาตุคามในจักรวาลนี้ จึงตรัสว่า โย น มาตาภูตปุพฺโพ

แม้ในบทเป็นต้นว่า โย น ปิตาภูตปุพฺโพ เป็นต้น ก็นัยนี้แล.

จบอรรถกถามาตุสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------