๑

ในปัญจขันธสูตรที่ ๖ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

รูปขันธ์เป็นกามาพจร ขันธ์ ๔ เป็นไปในภูมิ ๔ (กามาวจรภูมิ รูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ โลกุตตรภูมิ).

บทว่า สาสวํ ได้แก่ เป็นปัจจัยแห่งอาสวะโดยเป็นอารมณ์.

บทว่า อุปาทานียํ ได้แก่ และเป็นปัจจัยแก่อุปาทานอย่างนั้นเหมือนกัน.

ก็ในข้อนี้มีอรรถแห่งคำดังต่อไปนี้

รูปชื่อว่าสาสวะ เพราะเป็นไปกับด้วยอาสวะทั้งหลายที่ทำอารมณ์เป็นไป. ชื่อว่าอุปาทานียะ เพราะพึงยึดมั่น. ในที่นี้ รูปขันธ์ ท่านกล่าวว่าเป็นกามาพจร ธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๓ ที่เหลือ ท่านกล่าวด้วยอำนาจการประพฤติวิปัสสนา.

ในที่นี้พึงทราบวินิจฉัยอย่างนี้

รูปจัดเข้าในขันธ์ด้วยอรรถว่าเป็นกอง เวทนาเป็นต้นทั้งที่มีอาสวะทั้งที่ไม่มีอาสวะ จัดเข้าในอุปาทานขันธ์ ด้วยอรรถว่าเป็นกองธรรมที่มีอาสวะ ทั้งหมดจัดเข้าในขันธ์ด้วยอรรถว่าเป็นกอง. แต่ในที่นี้ธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๓ จัดเข้าในอุปาทานขันธ์ ด้วยอรรถว่าเป็นกองธรรมมีอาสวะ.

จบอรรถกถาปัญจขันธสูตรที่ ๖ ------------------------------------