๑

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อรุณวติยา นคเร มีวิเคราะห์ว่า

ชื่อว่าอรุณ เพราะผุดขึ้นกระทำแสงสว่างไปรอบด้าน.

ชื่อว่าอรุณวดี เพราะอรุณนั้นมีอยู่ในพระนครนั้น.

อธิบายว่า พระอาทิตย์โผล่ขึ้นทำแสงสว่างไปทั่วพระนครนั้น.

แม้ในพระนครที่เหลือก็มีพระอาทิตย์ขึ้นเหมือนกัน แต่พึงทราบว่า ท่านมุ่งกล่าวให้เป็นคำพิเศษ ดุจคำว่า ชื่อว่า มหึส (กระบือ) เพราะย่อมนอนบนแผ่นดิน ทั้งๆ ที่สัตว์สี่เท้าทั้งหมดก็นอนบนแผ่นดินเหมือนกัน แต่พึงทราบว่าท่านมุ่งกล่าวด้วยอำนาจรุฬหีศัพท์.

อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าอรุณวดี อันมีแสงสว่างดุจการขึ้นไปแห่งอรุณ ประกอบด้วยแสงสว่างแห่งรัตนะ ๗ ประการ เช่น ทองคำ เงิน แก้วมณีและแก้วมุกดาเป็นต้น ส่องสว่างไปในที่เช่น กำแพง ปราสาทและถ้ำเป็นต้น.

อธิบายว่า ข้าพเจ้าได้เลี้ยงชีวิตอยู่ด้วยการทำขนมขาย อยู่ในพระนครอรุณวดีนั่นแล. จบอรรถกถาสาลปุปผิยเถราปทาน -----------------------------------------------------