๑

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อารามทฺวารา นิกฺขมฺม ความว่า ที่หนทางประตูออกของพระสงฆ์ จากประตูพระอาราม.

บทว่า โคสีสํ สนฺถตํ มยา ความว่า ที่หนทางประตูออกนั้น เราได้ลาดไม้จันทน์ขาวไว้เพื่อสำหรับเหยียบเดิน ด้วยมีเจตนาว่า คู่พระบาทของพระผู้มีพระภาคเจ้า และคู่เท้าของภิกษุสงฆ์ อย่าได้เหยียบลงไปที่โคลนเลย.

บทว่า อนุโภมิ สกํ กมฺมํ ความว่า ด้วยกำลังแห่งกรรมคือการลาดไม้จันทน์ขาวของตน เราจึงได้เสวยผล มีม้าอาชาไนยที่เร็วไวดุจสายลม มีม้าสินธพซึ่งเป็นพาหนะที่เร็วพลันเป็นต้น.

บทว่า อโห การํ ปรมการํ ความว่า กิจแม้เล็กน้อยที่เรากระทำไว้ด้วยดีในพระสงฆ์ซึ่งเป็นเขตที่ดี เพราะทานที่มีผลมากมาย จึงให้ผลอันยิ่งคือสูงสุด จัดเป็นความอัศจรรย์จริง.

ท่านกล่าวคำอธิบายไว้ว่า

เราได้กระทำกรรมคือการลาดไม้จันทน์ขาวไว้ในเขตแห่งพระสงฆ์ผู้มีกายสมาจารและวจีสมาจารอันบริสุทธิ์ ปราศจากโทษมีราคะและโทสะเป็นต้น การกระทำเช่นนี้ย่อมให้ผลมากมาย เปรียบเหมือนดังข้าวสาลีที่บุคคลหว่านลงในนาทั้งหลาย ที่ปราศจากโทษมีหญ้าเป็นต้น ย่อมให้ผลมากมายฉะนั้นแล.

บทว่า น อญฺญํ กลมคฺฆติ เชื่อมความว่า กรรมอื่นที่ทำในศาสนาอื่นภายนอก มีผลไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ส่วนที่ ๑๖ แห่งการบูชาสักการะที่บุคคลทำแล้วในพระสงฆ์เลย. จบอรรถกถาโคสีสนิกเขปกเถราปทาน -----------------------------------------------------