ปัจจยปัจจนียนัย

๒๘๓อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ {๒๘๓.๑} อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา ฯเปฯ มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ ... อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา ฯเปฯ มหาภูเต ปจฺจยา กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ ฯเปฯ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกวิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา ฯ {๒๘๓.๒} อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ

๒๘๔กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา กุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ ยถา ปฏิจฺจวาเร นอารมฺมณปจฺจยา เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

๒๘๕กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา กุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตีณิ ฯ อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา ตีณิ ฯ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อพฺยากตํ ปริปุณฺณํ กาตพฺพํ พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ ... อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ฯเปฯ จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ ฯเปฯ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา วิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา ฯ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา ขนฺธา ฯเปฯ ยถา อนุโลเม สหชาตปจฺจยํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

๒๘๖กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอนนฺตรปจฺจยา ... นสมนนฺตรปจฺจยา นอญฺญมญฺญปจฺจยา นอุปนิสฺสยปจฺจยา นปุเรชาตปจฺจยา ... ฯ ยถา ปฏิจฺจวาเร เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

๒๘๗กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปจฺฉาชาตปจฺจยา ... นอาเสวนปจฺจยา จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ ฯเปฯ นปจฺฉาชาตปจฺจยมฺปิ นอาเสวนปจฺจยมฺปิ ปริปุณฺณํ สตฺตรส ฯ ยถา อนุโลเม สหชาตปจฺจยํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

๒๘๘กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา กุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา กุสลา เจตนา ฯ อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา อกุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา อกุสลา เจตนา ฯ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา กิริยาพฺยากเต ขนฺเธ ปจฺจยา กิริยาพฺยากตา เจตนา พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ ... เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ฯเปฯ มหาภูเต ปจฺจยา อุปาทารูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา กิริยาพฺยากตา เจตนา ฯ {๒๘๘.๑} อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา เจตนา ฯ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อกุสลา เจตนา ฯ กุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา กุสเล ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา กุสลา เจตนา ฯ อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา อกุสเล ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อกุสลา เจตนา ฯ

๒๘๙กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา กุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตีณิ ฯ อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา ตีณิ ฯ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา ฯเปฯ มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อุปาทารูปํ พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา ฯเปฯ มหาภูเต ปจฺจยา กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา ฯ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา ขนฺธา ฯ วิปากํ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

๒๙๐อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาหารปจฺจยา ... นอินฺทฺริยปจฺจยา ... นฌานปจฺจยา จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ ฯเปฯ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ นฌาเน อิมํ นานากรณํ ฯ ... นมคฺคปจฺจยา จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ ฯเปฯ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกวิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา นมคฺเค อิมํ นานากรณํ ฯ อวเสสํ ยถา ปฏิจฺจวาเร ปจฺจนียํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ นสมฺปยุตฺตปจฺจยา นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา โนนตฺถิปจฺจยา ฯ กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ โนวิคตปจฺจยา กุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ ยถา ปฏิจฺจวาเร เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

๒๙๑นเหตุยา จตฺตาริ นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา สตฺตรส นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺตรส นอาเสวเน สตฺตรส นกมฺเม สตฺต นวิปาเก สตฺตรส นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ

๒๙๒นเหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ... นอธิปติยา จตฺตาริ นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต จตฺตาริ นอาเสวเน จตฺตาริ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก จตฺตาริ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ

๒๙๓นเหตุปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยา นอธิปติยา เอกํ นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ

๒๙๔นอารมฺมณปจฺจยา นเหตุยา เอกํ ... นอธิปติยา ปญฺจ นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต ปญฺจ นปจฺฉาชาเต ปญฺจ นอาเสวเน ปญฺจ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก ปญฺจ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ

๒๙๕นอารมฺมณปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอธิปติยา เอกํ ... โนวิคเต เอกํ ฯ

๒๙๖นอธิปติปจฺจยา นเหตุยา จตฺตาริ ... นอารมฺมเณ ปญฺจ นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺตรส นอาเสวเน สตฺตรส นกมฺเม สตฺต นวิปาเก สตฺตรส นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ

๒๙๗นอธิปติปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ... นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต จตฺตาริ นอาเสวเน จตฺตาริ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก จตฺตาริ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ

๒๙๘นอธิปติปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยา นอนนฺตเร เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ฯ นอนนฺตรปจฺจยา นสมนนฺตรปจฺจยา นอญฺญมญฺญปจฺจยา นอุปนิสฺสยปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยสทิสํ ฯ

๒๙๙นปุเรชาตปจฺจยา นเหตุยา เทฺว ... นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา สตฺต นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปจฺฉาชาเต สตฺต นอาเสวเน สตฺต นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก สตฺต นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ

๓๐๐นปุเรชาตปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ... นอธิปติยา เทฺว นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปจฺฉาชาเต เทฺว นอาเสวเน เทฺว นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เทฺว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ นปุเรชาตปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยา นอธิปติยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ... โนวิคเต เอกํ ฯ

๓๐๑นปจฺฉาชาตปจฺจยา ... นอาเสวนปจฺจยา นเหตุยา จตฺตาริ ... นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา สตฺตรส นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺตรส นกมฺเม สตฺต นวิปาเก สตฺตรส นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ

๓๐๒นอาเสวนปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ... นอธิปติยา จตฺตาริ นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต จตฺตาริ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก จตฺตาริ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ นอาเสวนปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยา นอธิปติยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ... โนวิคเต เอกํ ฯ

๓๐๓นกมฺมปจฺจยา นเหตุยา เอกํ ... นอารมฺมเณ เอกํ นอธิปติยา สตฺต นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต สตฺต นอาเสวเน สตฺต นวิปาเก สตฺต นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ นกมฺมปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ... โนวิคเต เอกํ ฯ

๓๐๔นวิปากปจฺจยา นเหตุยา จตฺตาริ ... นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา สตฺตรส นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺตรส นอาเสวเน สตฺตรส นกมฺเม สตฺต นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ

๓๐๕นวิปากปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ... นอธิปติยา จตฺตาริ นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต จตฺตาริ นอาเสวเน จตฺตาริ นกมฺเม เอกํ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว ... โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ นวิปากปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยา นอธิปติยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ... โนวิคเต เอกํ ฯ

๓๐๖นอาหารปจฺจยา นเหตุยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ... โนวิคเต เอกํ ฯ นอินฺทฺริยปจฺจยา นเหตุยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ฯ นฌานปจฺจยา นเหตุยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ฯ นมคฺคปจฺจยา นเหตุยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) ฯ นสมฺปยุตฺตปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยสทิสํ ฯ

๓๐๗นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา นเหตุยา เทฺว ... นอารมฺมเณ เอกํ นอธิปติยา ตีณิ นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต ตีณิ นอาเสวเน ตีณิ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ตีณิ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ

๓๐๘นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ... นอธิปติยา เทฺว นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นอุปนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต เทฺว นอาเสวเน เทฺว นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เทฺว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา นเหตุปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยา นอธิปติยา เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ) โนนตฺถิปจฺจยา โนวิคตปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยสทิสํ ฯ ปจฺจยวาเร ปจฺจนียํ นิฏฺฐิตํ ฯ