Acelakavagga
Practices
ฉบับหลวง
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
ข้อ ๕๙๖ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างเป็นไฉนคือ อาคาฬหปฏิปทา ข้อปฏิบัติอย่างหยาบช้า ๑ นิชฌามปฏิปทา ข้อปฏิบัติอย่างเหี้ยมเกรียม ๑ มัชฌิมาปฏิปทา ข้อปฏิบัติอย่างกลาง ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลายก็อาคาฬหปฏิปทาเป็นไฉน บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมมีวาทะอย่างนี้ มีทิฐิอย่างนี้ว่า โทษในกามไม่มี เขาย่อมถึงความเป็นผู้ตกไปในกาม ดูกรภิกษุทั้งหลายนี้เรียกว่า อาคาฬหปฏิปทา ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็นิชฌามปฏิปทาเป็นไฉน อเจลกบางคนในโลกนี้ เป็นผู้ไร้มรรยาท เลียมือ เขาเชิญให้มารับภิกษาก็ไม่มาเขาเชิญให้หยุด ก็ไม่หยุด ไม่รับภิกษาที่เขาแบ่งไว้ก่อน ไม่รับภิกษาที่เขาทำเฉพาะไม่รับภิกษาที่เขานิมนต์ ไม่รับภิกษาปากหม้อ ไม่รับภิกษาจากปากกะเช้า ไม่รับภิกษาคร่อมธรณีประตู ไม่รับภิกษาคร่อม ท่อนไม้ ไม่รับภิกษาคร่อมสาก ไม่รับภิกษาที่คนสองคนกำลังบริโภคอยู่ ไม่รับภิกษาของหญิง มีครรภ์ ไม่รับภิกษาของหญิงที่กำลังให้ลูกดูดนม ไม่รับภิกษาของหญิงผู้คลอเคลียบุรุษ ไม่รับ ภิกษาที่นัดแนะกันทำไว้ ไม่รับภิกษาในที่ที่ได้รับเลี้ยงดูสุนัข ไม่รับภิกษาในที่มีแมลงวัน ไต่ตอมเป็นกลุ่ม ไม่รับปลา ไม่รับเนื้อ ไม่ดื่มสุรา ไม่ดื่มเมรัย ไม่ดื่มน้ำหมักดอง เขารับ ภิกษาที่เรือนหลังเดียว เยียวยาอัตภาพด้วยข้าวคำเดียวบ้าง รับภิกษาที่เรือน ๒ หลัง เยียวยา อัตภาพด้วยข้าว ๒ คำบ้าง … รับภิกษาที่เรือน ๗ หลังเยียวยาอัตภาพด้วยข้าว ๗ คำบ้าง เยียวยาอัตภาพด้วยภิกษาในถาดน้อยใบเดียวบ้าง เยียวยาอัตภาพด้วยภิกษาในถาดน้อย ๒ ใบบ้าง … เยียวยาอัตภาพด้วยภิกษาในถาดน้อย ๗ ใบบ้าง กินอาหารที่เก็บค้างไว้วันเดียวบ้าง ๒ วันบ้าง … ๗ วันบ้าง เป็นผู้ประกอบด้วยความขวนขวายในการบริโภคภัตที่เวียนมาตั้งกึ่งเดือนเช่นนี้ อเจลก นั้น เป็นผู้มีผักดองเป็นภักษาบ้าง มีข้าวฟ่างเป็นภักษาบ้าง มีลูกเดือยเป็นภักษาบ้าง มีกากข้าว เป็นภักษาบ้าง มียางเป็นภักษาบ้าง มีสาหร่ายเป็นภักษาบ้าง มีข้าวตังเป็นภักษาบ้าง มีกำยาน เป็นภักษาบ้าง มีหญ้าเป็นภักษาบ้างมีโคมัยเป็นภักษาบ้าง มีเง่าและผลไม้ในป่าเป็นอาหารบ้าง บริโภคผลไม้หล่นเยียวยาอัตภาพ อเจลกนั้นทรงผ้าป่านบ้าง ผ้าแกมกันบ้าง ผ้าห่อศพบ้าง ผ้าบังสุกุลบ้าง ผ้าเปลือกไม้บ้าง หนังเสือบ้าง หนังเสือทั้งเล็บบ้าง ผ้าคากรองบ้าง ผ้าเปลือก ปอกรองบ้าง ผ้าผลไม้กรองบ้าง ผ้ากำพลทำด้วยผมคนบ้าง ผ้ากำพลทำด้วยขนสัตว์บ้าง ผ้า
เล่ม ๒๐ · หน้า ๒๘๘ทำด้วยขนปีกนกเค้าบ้าง เป็นผู้ถอนผมและหนวดคือประกอบความขวนขวายในการถอนผม และหนวดบ้างเป็นผู้ยืนคือ ห้ามอาสนะบ้าง เป็นผู้กระโหย่งคือประกอบความเพียรในการ กระโหย่งบ้าง เป็นผู้นอนบนหนาม คือ สำเร็จการนอนบนหนามบ้าง เป็นผู้อาบน้ำ วันละ ๓ ครั้ง คือประกอบความขวนขวายในการลงน้ำบ้าง เป็นผู้ประกอบความขวนขวาย
ในการทำร่างกายให้เดือดร้อนกระสับกระส่ายหลายวิธีดังกล่าวมา ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่า นิชฌามปฏิปทา ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็มัชฌิมาปฏิปทาเป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ เป็นผู้มีความเพียรมีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌา และโทมนัสในโลกได้ พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ … พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ … พิจารณา เห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ เป็นผู้มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัส ในโลกได้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่ามัชฌิมาปฏิปทา ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา๓ อย่างนี้แล ฯ
- 0.1
Aṅguttara Nikāya 3
Numbered Discourses 3.156–162
- 0.2
16. Acelakavagga
The Chapter on Practices
~
Untitled Discourses on Three Practices
- 1.1
“Tisso imā, bhikkhave, paṭipadā.
“Mendicants, there are three practices.
- 1.2
Katamā tisso?
What three?
- 1.3
Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā.
The addicted practice, the scorching practice, and the middle practice.
- 1.4
Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā?
And what’s the addicted practice?
- 1.5
Idha, bhikkhave, ekacco evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhi:
It’s when someone has this doctrine and view:
- 1.6
‘natthi kāmesu doso’ti.
‘There’s nothing wrong with sensual pleasures’;
- 1.7
So kāmesu pātabyataṁ āpajjati.
so they throw themselves into sensual pleasures.
- 1.8
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā.
This is called the addicted practice.
- 2.1
Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā?
And what’s the scorching practice?
- 2.2
Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano, naehibhadantiko, natiṭṭhabhadantiko, nābhihaṭaṁ na uddissakataṁ na nimantanaṁ sādiyati.
It’s when someone goes naked, ignoring conventions. They lick their hands, and don’t come or wait when called. They don’t consent to food brought to them, or food prepared on their behalf, or an invitation for a meal.
- 2.3
So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti na eḷakamantaraṁ na daṇḍamantaraṁ na musalamantaraṁ na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī na macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ, na thusodakaṁ pivati.
They don’t receive anything from a pot or bowl; or from someone who keeps sheep, or who has a weapon or a shovel in their home; or where a couple is eating; or where there is a woman who is pregnant, breastfeeding, or who lives with a man; or where there’s a hound waiting or flies buzzing. They accept no fish or meat or beer or wine, and drink no fermented gruel.
- 2.4
So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko … sattāgāriko vā hoti sattālopiko;
They go to just one house for alms, taking just one mouthful, or two houses and two mouthfuls, up to seven houses and seven mouthfuls.
- 2.5
ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti … sattahipi dattīhi yāpeti;
They feed on one saucer a day, two saucers a day, up to seven saucers a day.
- 2.6
ekāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvāhikampi āhāraṁ āhāreti … sattāhikampi āhāraṁ āhāreti—iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
They eat once a day, once every second day, up to once a week, and so on, even up to once a fortnight. They live pursuing the practice of eating food at set intervals.
- 3.1
So sākabhakkhopi hoti, sāmākabhakkhopi hoti, nīvārabhakkhopi hoti, daddulabhakkhopi hoti, haṭabhakkhopi hoti, kaṇabhakkhopi hoti, ācāmabhakkhopi hoti, piññākabhakkhopi hoti, tiṇabhakkhopi hoti, gomayabhakkhopi hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
They eat herbs, millet, wild rice, poor rice, water lettuce, rice bran, scum from boiling rice, sesame flour, grass, or cow dung. They survive on forest roots and fruits, or eating fallen fruit.
- 4.1
So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhikampi dhāreti,
They wear robes of sunn hemp, mixed hemp, corpse-wrapping cloth, rags, lodh tree bark, antelope hide (whole or in strips), kusa grass, bark, wood-chips, human hair, horse-tail hair, or owls’ wings.
- 4.2
kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto,
They tear out their hair and beard, committed to this practice.
- 4.3
ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto,
They constantly stand, turning down seats.
- 4.4
ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto,
They squat, committed to the endeavor of squatting.
- 4.5
kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti,
They lie on a mat of thorns, making a mat of thorns their bed.
- 4.6
sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati—
They’re devoted to ritual bathing three times a day, including at dusk.
- 4.7
iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.
And so they live pursuing these various ways of mortifying and tormenting the body.
- 4.8
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā.
This is called the scorching practice.
- 5.1
Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā?
And what’s the middle practice?
- 5.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
- 5.3
vedanāsu …pe…
They meditate observing an aspect of feelings …
- 5.4
citte …pe…
They meditate observing an aspect of the mind …
- 5.5
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
They meditate observing an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
- 5.6
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā.
This is called the middle practice.
- 5.7
Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadāti.
These are the three practices.
- 1.1
Tisso imā, bhikkhave, paṭipadā.
Mendicants, there are three practices.
- 1.2
Katamā tisso?
What three?
- 1.3
Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā.
The addicted practice, the scorching practice, the middle practice.
- 1.4
Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā …pe…
And what’s the addicted practice? …
- 1.5
ayaṁ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā.
This is called the addicted practice.
- 2.1
Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā …pe…
And what is the scorching practice? …
- 2.2
ayaṁ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā.
This is called the scorching practice.
- 3.1
Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā?
And what’s the middle practice?
- 3.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
It’s when a mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that bad, unskillful qualities don’t arise.
- 3.3
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that bad, unskillful qualities that have arisen are given up.
- 3.4
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that skillful qualities arise.
- 3.5
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati ….
They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that skillful qualities that have arisen remain, are not lost, but increase, mature, and are fully developed. …
- 1.1
Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti
They develop the basis of psychic power that has immersion due to enthusiasm, and active effort.
- 1.2
vīriyasamādhi …pe…
They develop the basis of psychic power that has immersion due to energy, and active effort.
- 1.3
cittasamādhi …pe…
They develop the basis of psychic power that has immersion due to mental development, and active effort.
- 1.4
vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti …pe….
They develop the basis of psychic power that has immersion due to inquiry, and active effort. …
- 1.1
Saddhindriyaṁ bhāveti …
They develop the faculty of faith …
- 1.2
vīriyindriyaṁ bhāveti …
energy …
- 1.3
satindriyaṁ bhāveti …
mindfulness …
- 1.4
samādhindriyaṁ bhāveti …
immersion …
- 1.5
paññindriyaṁ bhāveti …pe….
wisdom …
- 1.1
Saddhābalaṁ bhāveti …
They develop the power of faith …
- 1.2
vīriyabalaṁ bhāveti …
energy …
- 1.3
satibalaṁ bhāveti …
mindfulness …
- 1.4
samādhibalaṁ bhāveti …
immersion …
- 1.5
paññābalaṁ bhāveti …pe….
wisdom …
- 1.1
Satisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
They develop the awakening factor of mindfulness …
- 1.2
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …
investigation of principles …
- 1.3
vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …
energy …
- 1.4
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
rapture …
- 1.5
passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
tranquility …
- 1.6
samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
immersion …
- 1.7
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe….
equanimity …
- 1.1
Sammādiṭṭhiṁ bhāveti …
They develop right view …
- 1.2
sammāsaṅkappaṁ bhāveti …
right purpose …
- 1.3
sammāvācaṁ bhāveti …
right speech …
- 1.4
sammākammantaṁ bhāveti …
right action …
- 1.5
sammāājīvaṁ bhāveti …
right livelihood …
- 1.6
sammāvāyāmaṁ bhāveti …
right effort …
- 1.7
sammāsatiṁ bhāveti …
right mindfulness …
- 1.8
sammāsamādhiṁ bhāveti ….
right immersion …
- 1.9
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā.
This is called the middle practice.
- 1.10
Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadā”ti.
These are the three practices.”
- 1.11
Acelakavaggo chaṭṭho.
- 2.0
Tassuddānaṁ
- 2.1
Satipaṭṭhānaṁ sammappadhānaṁ,
- 2.2
Iddhipādindriyena ca;
- 2.3
Balaṁ bojjhaṅgo maggo ca,
- 2.4
Paṭipadāya yojayeti.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
an3.156-162 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ