เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ ปฏิจจวาร
เหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกกุสลตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัย กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยกุศลธรรม ที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุสมฺปยุตฺโตเจวนจเหตุ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัย กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ อธิปติปัจจัย
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ
ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัย แก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจว- เหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็น ปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจว- เหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น ปฏิจจวาร
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ -------- ปฏิจฺจวาโร
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ อธิปติปัจจัย
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวาร ก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็น ปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็น ปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่ง ปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น ปฏิจจวาร
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัย
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ อธิปติปัจจัย
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ
ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวาร ก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็น ปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็น ปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยอารัมมณ- *ปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่ง ปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------