กฎกระทรวงกำหนดที่ตั้ง สภาพแวดล้อม ลักษณะของสถานที่ดำเนินการ เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่จำเป็นของสถานที่ดำเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ พ.ศ. 2564

Contents of this text

Preamble

เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๘๓ ก หนา้ ๑๕ ราชกิจจานุเบกษา ๘ ธันวาคม ๒๕๖๔ กฎกระทรวง กำหนดที่ตั้ง สภำพแวดล้อม ลักษณะของสถำนที่ดำเนินกำร เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่จำเป็นของสถำนที่ดำเนินกำรต่อสัตว์เพื่องำนทำงวิทยาศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๖๔ อำศัยอำนำจตำมควำมในมาตรา ๔ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๒๒ (๑) และ (๒) แห่งพระรำชบัญญัติสัตว์เพื่องำนทำงวิทยาศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๕๘ รัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

1. หมวด ๑ ที่ตั้ง สภำพแวดล้อม และลักษณะของสถำนที่ดำเนินกำร6 sections
2. Section ๔

   สถำนที่ดำเนินกำรต้องอยู่ในที่ตั้งและสภำพแวดล้อมที่เหมำะสม โดยอย่ำงน้อยต้องมี สภำพพื้นที่และสภำพแวดล้อม ดังต่อไปนี้ (๑) มีตำแหน่งที่ตั้ง สภำพภูมิประเทศ และสภำพภูมิอำกำศที่เหมำะสม และไม่เสี่ยงต่อ ภัยธรรมชำติ (๒) มีขนำดของพื้นที่เหมำะสมต่อกำรดำเนินกำรต่อสัตว์เพื่องำนทำงวิทยาศาสตร์ตำมประเภท ชนิด และจำนวนของสัตว์ รวมถึงระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ (๓) มีสภำพแวดล้อมสะอำด ไม่เป็นแหล่งสะสมของสิ่งสกปรก พำหะนำเชื้อโรค เชื้อโรค และมลพิษ (๔) มีเส้นทำงกำรคมนำคมสะดวก และมีระบบสำธำรณูปโภคที่จำเป็นเข้ำถึงได้

3. Section ๕

   สถำนที่ดำเนินกำร ต้องมีลักษณะอย่ำงน้อย ดังต่อไปนี้ (๑) มีกำรออกแบบแผนผังกำรใช้พื้นที่ภำยในอำคำรหรือสิ่งปลูกสร้ำง และกำรติดตั้ง ระบบงำนต่ำง ๆ เพื่อกำรเลี้ยงและใช้สัตว์ กำรป้องกันกำรติดเชื้อ กำรควบคุมสภำพแวดล้อม กำรจัดการของเสีย ที่สอดคล้องกับประเภท ชนิด และจำนวนของสัตว์ ระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ และลักษณะของงำนทำงวิทยาศาสตร์ รวมถึงกำรอำนวยควำมสะดวกและควำมปลอดภัยของ ผู้ปฏิบัติงำนสำหรับกรณีที่มีกำรเลี้ยงสัตว์ด้วยระบบใดระบบหนึ่งตำมข้อ ๘ ที่ไม่ใช่วิธีการเลี้ยงสัตว์ แบบดั้งเดิม ตำมข้อ ๙ อำคำรหรือสิ่งปลูกสร้ำงนั้นต้องมีกำรแบ่งพื้นที่ภำยในตำมลักษณะกำรใช้งำน โดยแบ่งเป็นพื้นที่สะอำดและพื้นที่ปนเปื้อน พร้อมทั้งกำหนดเส้นทำงเดินของผู้ปฏิบัติงำนและเส้นทำง กำรเคลื่อนย้ำยสัตว์ เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ต่ำง ๆ ให้ชัดเจน (๒) มีกำรก่อสร้ำงโดยใช้วัสดุอุปกรณ์ที่ได้มำตรฐำน เหมำะสมกับประเภทและชนิดของสัตว์ ระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ และลักษณะของงำนทำงวิทยาศาสตร์ (๓) มีพื้นที่พักสัตว์ที่นำเข้ามาจำกภำยนอก พื้นที่กักกันสัตว์ที่นำเข้ามาโดยยังไม่ได้ตรวจสุขภำพ หรือยังไม่รู้ผลกำรตรวจสุขภำพ หรือสงสัยว่ำอำจมีเชื้อโรคติดมำด้วย และมีพื้นที่สำหรับดูแลสัตว์ที่ป่วย แยกออกจำกพื้นที่เลี้ยงสัตว์โดยให้อยู่ในตำแหน่งที่ป้องกันกำรแพร่เชื้อโรคได้ (๔) มีกำรแบ่งแยกพื้นที่สำหรับจัดเก็บอำหำร น้ำดื่ม เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ ที่ใช้ในกำรเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่อควำมสะอำด โดยมีกำรควบคุมสภำพแวดล้อมให้เหมำะสม เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๘๓ ก หนา้ ๑๗ ราชกิจจานุเบกษา ๘ ธันวาคม ๒๕๖๔ (๕) มีพื้นที่สำหรับกำรเปลี่ยนรองเท้ำก่อนเข้ำสู่ภำยในสถำนที่เลี้ยงสัตว์ และพื้นที่สำหรับ กำรเปลี่ยนหรือสวมใส่ชุดปฏิบัติกำรก่อนเข้ำสู่พื้นที่เลี้ยงสัตว์ (๖) มีกำรป้องกันไม่ให้บุคคลหรือยำนพำหนะที่ไม่ได้รับอนุญำต รวมถึงสัตว์จำกภำยนอก และสิ่งรบกวนอื่นใดเข้ำไปในสถำนที่ดำเนินกำร และไม่ให้สัตว์ที่เลี้ยงไว้หลุดออกไปภำยนอกได้ (๗) มีควำมสอดคล้องกับมำตรฐำนระบบกำรจัดการด้ำนควำมปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

4. Section ๖

   สถำนที่ดำเนินกำรต้องจัดให้มีกำรวำงระบบงำนต่ำง ๆ ให้เหมำะสมกับประเภท ชนิด และจำนวนของสัตว์ รวมทั้งระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ ดังต่อไปนี้ (๑) ระบบควบคุมสภำพแวดล้อมในอำคำรและห้องเลี้ยงสัตว์ ทั้งอุณหภูมิ ควำมชื้นสัมพัทธ์ กำรถ่ำยเทอำกำศ ควำมดันอำกำศ รวมทั้งต้องควบคุมแสงสว่ำง เสียง กำรสั่นสะเทือน และกลิ่น ไม่ให้รบกวนต่อสัตว์และผู้ปฏิบัติงำน (๒) ระบบกำจัดของเสียจำกสัตว์ ซำกสัตว์ และสิ่งปฏิกูล เพื่อให้ปลอดภัยต่อสุขภำพ ของสัตว์และผู้ปฏิบัติงำน รวมถึงไม่ก่อให้เกิดมลภำวะต่อสิ่งแวดล้อม (๓) ระบบไฟฟ้ำ (๔) ระบบจัดการน้ำเพื่อใช้ในกำรเลี้ยงสัตว์ (๕) ระบบกำรจัดการน้ำเสียและระบบระบำยน้ำทิ้ง (๖) ระบบกำรจัดการคุณภำพของอำกำศ (๗) ระบบป้องกันอัคคีภัยและระบบดับเพลิง (๘) ระบบป้องกันภัยธรรมชำติ โดยมีมำตรกำรป้องกันภัยธรรมชำติที่ชัดเจน และครอบคลุม ควำมเสี่ยง (๙) ระบบรักษำควำมปลอดภัย (๑๐) ระบบจัดการกรณีเหตุฉุกเฉิน (๑๑) ระบบควบคุมและตรวจติดตำมกำรทำงำนของระบบงำนต่ำง ๆ (๑๒) ระบบทดแทนหรือสำรองเพื่อให้สัตว์ได้รับอำกำศอย่ำงต่อเนื่อง และควบคุมอุณหภูมิ ไม่ให้เกินเกณฑ์ที่จะทำให้สัตว์ต้องทรมำนหรือเสียชีวิต

5. Section ๗

   สถำนที่ดำเนินกำรสำหรับสัตว์ประเภทสัตว์ทดลอง ต้องมีกำรจัดสภำพแวดล้อม ให้มีสภำวะและลักษณะอย่ำงน้อย ดังต่อไปนี้ (๑) ควบคุมอุณหภูมิและควำมชื้นสัมพัทธ์ในห้องเลี้ยงสัตว์ให้คงที่และเหมำะสมกับสัตว์ (๒) ควบคุมกำรถ่ำยเทอำกำศในพื้นที่เลี้ยงสัตว์และพื้นที่อื่นในอำคำรเลี้ยงสัตว์ ให้เหมำะสม กับสัตว์และผู้ปฏิบัติงำน และลักษณะของงำนทำงวิทยาศาสตร์ (๓) ควบคุมควำมดันอำกำศในพื้นที่ต่ำง ๆ ในอำคำรเลี้ยงสัตว์ ให้เหมำะสมกับลักษณะ ของงำนทำงวิทยาศาสตร์ เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๘๓ ก หนา้ ๑๘ ราชกิจจานุเบกษา ๘ ธันวาคม ๒๕๖๔ (๔) ควบคุมควำมเข้มของแสงสว่ำงให้เหมำะสมกับสัตว์ โดยไม่ควรให้สัตว์ได้รับแสง จำกธรรมชำติหรือแหล่งกำเนิดแสงโดยตรง รวมถึงแสงจำกภำยนอกห้องเลี้ยงสัตว์ ยกเว้นสัตว์ ที่ต้องกำรแสงจำกธรรมชำติในบำงช่วงเวลำ (๕) ควบคุมควำมดังของเสียงทั้งภำยในและภำยนอกห้องเลี้ยงสัตว์และอำคำรเลี้ยงสัตว์ ตำมควำมเหมำะสมของสัตว์ และหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดกำรสั่นสะเทือนในห้องเลี้ยงสัตว์

6. Section ๘

   สถำนที่ดำเนินกำรสำหรับสัตว์ประเภทสัตว์ทดลอง ต้องจัดให้มีกำรเลี้ยงสัตว์ระบบใด ระบบหนึ่งหรือหลำยระบบ ดังต่อไปนี้ (๑) ระบบอนำมัยเข้ม เป็นระบบกำรเลี้ยงสัตว์ที่ต้องมีกำรป้องกันกำรติดเชื้อ โดยมีลักษณะ และกำรจัดการ ดังต่อไปนี้ (ก) อำคำรเลี้ยงสัตว์มีลักษณะปิดหรือกึ่งปิดกึ่งเปิด (ข) จัดแบ่งพื้นที่ภำยในสถำนที่ดำเนินกำรเป็นพื้นที่สะอำด พื้นที่ปนเปื้อน และพื้นที่ สนับสนุน (ค) ควบคุมสภำพแวดล้อม ทั้งอุณหภูมิ ควำมชื้นสัมพัทธ์ ควำมดันอำกำศ กำรถ่ำยเท อำกำศ แสงสว่ำง เสียง และกำรสั่นสะเทือน ให้เหมำะสมกับสัตว์ และบันทึกข้อมูลสภำพแวดล้อม ประจำวัน ให้สอดคล้องกับลักษณะอำคำร (ง) ตรวจสุขภำพสัตว์อย่ำงสม่ำเสมอ และบันทึกข้อมูลสุขภำพประจำวัน (จ) จัดให้มีอำหำร น้ำดื่ม และวัสดุรองนอน ให้เหมำะสมและเพียงพอกับประเภท ชนิด สำยพันธุ์ อำยุ ขนำด พฤติกรรม และจำนวนของสัตว์ (ฉ) ดูแลเรื่องควำมสะอำดทั้งในสัตว์และผู้ปฏิบัติงำน เพื่อป้องกันกำรติดเชื้อ และกำรแพร่กระจำยของของเสียและเชื้อโรค (ช) ทำควำมสะอำดและฆ่ำเชื้อห้องเลี้ยงสัตว์ รวมถึงเครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ ที่ใช้ในกำรเลี้ยงสัตว์ เพื่อป้องกันกำรติดเชื้อและกำรแพร่กระจำยของเชื้อโรค สำรเคมี สำรพิษ และวัตถุอันตรำย (ซ) มีมำตรฐำนวิธีปฏิบัติเพื่อป้องกันและควบคุมกำรแพร่กระจำยของของเสีย เชื้อโรค สำรเคมี สำรพิษ และวัตถุอันตรำย รวมทั้งมำตรฐำนวิธีปฏิบัติงำนอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกำรเลี้ยงสัตว์ (๒) ระบบปลอดเชื้อก่อโรคจำเพำะ เป็นระบบกำรเลี้ยงสัตว์ที่ต้องมีกำรป้องกันกำรติดเชื้อ และกำรจัดการให้สัตว์ปลอดจำกเชื้อก่อโรคที่กำหนด โดยมีลักษณะและกำรจัดการเช่นเดียวกับ ระบบอนำมัยเข้มตำม (๑) และต้องมีกำรดำเนินกำรเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้ (ก) อำคำรเลี้ยงสัตว์มีลักษณะปิด (ข) มีมำตรกำรพิเศษเพื่อป้องกันกำรติดเชื้อ สำหรับผู้ปฏิบัติงำน สัตว์ เครื่องมือ เครื่องใช้ อุปกรณ์ที่เลี้ยงสัตว์ และอำกำศที่จะเข้ำและออกจำกห้องเลี้ยงสัตว์ (ค) มีกำรควบคุมแรงดันอำกำศภำยในห้องเลี้ยงสัตว์ให้สูงกว่ำภำยนอก เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๘๓ ก หนา้ ๑๙ ราชกิจจานุเบกษา ๘ ธันวาคม ๒๕๖๔ (ง) อำหำรและน้ำดื่มที่ใช้เลี้ยงสัตว์ต้องผ่ำนกำรฆ่ำเชื้อและมีให้สัตว์ได้กินและดื่ม อย่ำงเพียงพอ (จ) มีโปรแกรมกำรตรวจสอบเชื้อในสัตว์และสภำพแวดล้อมเพื่อยืนยันได้ว่ำ สัตว์ปลอด จำกเชื้อก่อโรคจำเพำะนั้น โดยต้องมีกำรตรวจสอบอย่ำงสม่ำเสมออย่ำงน้อยปีละ ๒ ครั้ง (๓) ระบบปลอดเชื้อสมบูรณ์ เป็นระบบกำรเลี้ยงสัตว์ที่ต้องมีกำรป้องกันกำรติดเชื้อและ กำรจัดการให้สัตว์ปลอดเชื้ออย่ำงสมบูรณ์ โดยมีลักษณะและกำรจัดการเช่นเดียวกับระบบปลอดเชื้อ ก่อโรคจำเพำะตำม (๒) และต้องมีกำรดำเนินกำรเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้ (ก) มีมำตรกำรพิเศษเพื่อป้องกันกำรติดเชื้อทุกชนิด สำหรับผู้ปฏิบัติงำน สัตว์ เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่เลี้ยงสัตว์ เพื่อให้ปลอดเชื้ออย่ำงสมบูรณ์ (ข) มีโปรแกรมกำรตรวจสอบเชื้อในสัตว์และสภำพแวดล้อมเพื่อยืนยันได้ว่ำ สัตว์ปลอดจำกเชื้อทุกชนิด (๔) ระบบควำมปลอดภัยทำงชีวภำพในกำรเลี้ยงสัตว์ เป็นระบบกำรเลี้ยงสัตว์ตำม (๑) (๒) หรือ (๓) ที่ต้องมีกำรใช้เชื้อโรคตำมรายการเชื้อโรค ๔ กลุ่ม ที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำ ของคณะกรรมกำรเชื้อโรคและพิษจำกสัตว์ประกาศกำหนดตำมกฎหมำยว่ำด้วยเชื้อโรคและพิษจำกสัตว์ ร่วมด้วย โดยมีลักษณะและกำรจัดการเช่นเดียวกับระบบกำรเลี้ยงสัตว์ตำม (๑) (๒) หรือ (๓) และต้องมีกำรดำเนินกำรเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้ (ก) พื้นที่เลี้ยงสัตว์ต้องแยกออกจำกพื้นที่เลี้ยงสัตว์ของระบบอื่นอย่ำงชัดเจน (ข) เส้นทำงกำรสัญจรในพื้นที่เลี้ยงสัตว์ ต้องแยกทำงเข้ำและออกเฉพำะของสัตว์ ผู้ปฏิบัติงำน เครื่องมือ เครื่องใช้ และวัสดุอุปกรณ์ (ค) ควบคุมและป้องกันกำรแพร่กระจำยของเชื้อโรคที่นำมำใช้ร่วมกับสัตว์ (ง) ซำกของสัตว์ เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ ก่อนนำออกจำกพื้นที่เลี้ยงสัตว์ ต้องผ่ำนกำรฆ่ำเชื้อทุกครั้ง (จ) ติดตรำสัญลักษณ์ควำมปลอดภัยทำงชีวภำพในกำรเลี้ยงสัตว์ ที่บริเวณทำงเข้ำ และมีวิธีการจัดการเกี่ยวกับกำรกักกันและกำรป้องกันกำรแพร่กระจำยของเชื้อโรคให้เหมำะสมกับ ชนิดของเชื้อโรค (ฉ) กำรเลี้ยงสัตว์ที่จำเป็นต้องใช้เชื้อโรค กลุ่มที่ ๒ หรือกลุ่มที่อันตรำยกว่ำ ห้องเลี้ยงสัตว์ต้องมีแรงดันอำกำศต่ำกว่ำภำยนอกห้องที่อยู่ถัดไปตำมลำดับ (ช) กำรเลี้ยงสัตว์ที่จำเป็นต้องใช้เชื้อโรค กลุ่มที่ ๓ และกลุ่มที่ ๔ ในห้องเลี้ยงสัตว์ ต้องมีแรงดันอำกำศต่ำกว่ำภำยนอกห้องที่อยู่ถัดไปตำมลำดับ มีห้องกักอำกำศก่อนเข้ำสู่ห้องเลี้ยงสัตว์ และมีระบบกรองอำกำศทั้งเข้ำและออกด้วยเครื่องกรองอำกำศที่มีประสิทธิภำพสูง เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๘๓ ก หนา้ ๒๐ ราชกิจจานุเบกษา ๘ ธันวาคม ๒๕๖๔

7. Section ๙

   สถำนที่ดำเนินกำรสำหรับสัตว์ประเภทสัตว์เลี้ยงหรือสัตว์จำกธรรมชำติ จะใช้ระบบ กำรเลี้ยงสัตว์ประเภทสัตว์ทดลองตำมข้อ ๘ หรือใช้วิธีการเลี้ยงแบบดั้งเดิมก็ได้ โดยต้องมีลักษณะ และกำรจัดการ ดังต่อไปนี้ (๑) อำคำรหรือสิ่งปลูกสร้ำงที่ใช้เลี้ยงสัตว์มีลักษณะเปิดหรือกึ่งเปิดกึ่งปิด (๒) อำคำรหรือสิ่งปลูกสร้ำงต้องมีควำมแข็งแรง และมีวิธีการเพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์หลบหนี และป้องกันกำรบุกรุกของสัตว์และบุคคลภำยนอก (๓) มีขนำดของอำคำรหรือสิ่งปลูกสร้ำงและพื้นที่เลี้ยงสัตว์ รวมถึงกำรจัดแบ่งพื้นที่ ให้เป็นสัดเป็นส่วนเพื่อกำรเลี้ยงและใช้สัตว์ให้เหมำะสมกับประเภท ชนิด และจำนวนของสัตว์ (๔) มีกำรจัดการสภำพแวดล้อม ทั้งอุณหภูมิ ควำมชื้นสัมพัทธ์ กำรถ่ำยเทอำกำศ แสงสว่ำง และเสียง ให้เหมำะสมกับสัตว์ และบันทึกข้อมูลสภำพแวดล้อมประจำวัน (๕) มีกำรจัดการเรื่องอำหำรและน้ำดื่มตลอดจนเครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ เพื่อกำรเลี้ยงสัตว์ให้เพียงพอ มีควำมสะอำด และมีคุณภำพเหมำะสมกับสัตว์ (๖) มีกำรจัดการด้ำนสุขอนำมัยของสัตว์ และควำมปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงำน รวมทั้ง ไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม (๗) มีกำรจัดเก็บเครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ต่ำง ๆ ให้เป็นสัดเป็นส่วนและ เป็นระเบียบ โดยคำนึงถึงควำมสะดวกในกำรนำมำใช้และควำมปลอดภัยของสัตว์และผู้ปฏิบัติงำน