สังยุตตนิกาย นิทานวรรค กัสสปสังยุตต์ โอวาทสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมโอวาทสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้.

บทว่า อหํ วา ถามว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเพราะเหตุไร.

ตอบว่า เพื่อตั้งพระเถระไว้ในฐานะของพระองค์.

ถามว่า พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ ไม่มีหรือ.

ตอบว่า มี. แต่พระองค์ได้มีความดำริอย่างนี้ว่า พระเถระเหล่านี้จักดำรงอยู่นานไม่ได้. ส่วนกัสสปมีอายุ ๑๒๐ ปี. เมื่อเราปรินิพพานแล้ว กัสสปนั้นจักนั่งในถ้ำสัตตบรรณคูหา ทำการรวบรวมพระธรรมวินัย ทำเวลาประมาณ ๕,๐๐๐ ปีของเราให้เป็นไปได้. เราจึงตั้งเธอไว้ในฐานะของตน. พวกภิกษุจักสำคัญคำของกัสสปอันตนพึงฟังด้วยดี. เพราะฉะนั้น พระองค์จึงตรัสอย่างนี้.

บทว่า ทุพฺพจา ความว่า พวกภิกษุพึงเป็นผู้ว่ายาก.

บทว่า โทวจสฺสกรเณหิ คือ ด้วยการทำให้เป็นผู้ว่ายาก.

บทว่า อปทกฺขิณคฺคาหิโน ท่านแสดงว่า ฟังอนุศาสนีแล้วไม่รับเอาโดยความเคารพ. ไม่ปฏิบัติตามคำสอน เมื่อไม่ปฏิบัติ เป็นผู้ชื่อว่ารับเอาโดยไม่เคารพ.

บทว่า อจฺจาวทนฺเต ความว่า กล่าวเลยไป คือพูดมากเกินไป เพราะอาศัยการเรียนพระสูตรมาก.

บทว่า โก พหุตรํ ภาสิสฺสติ ความว่า เมื่อกล่าวธรรม ย่อมกล่าวว่า ใครจักกล่าวธรรมมาก. ท่านหรือ หรือว่าเรา.

โก สุนฺทรตรํ ความว่า รูปหนึ่ง แม้เมื่อกล่าวมาก ย่อมกล่าวไม่ได้ประโยชน์ ไม่ไพเราะ. รูปหนึ่งกล่าวมีประโยชน์ ไพเราะ. ท่านหมายถึงข้อนั้น จึงกล่าวว่า โก สุนฺทรตรํ ดังนี้.

ส่วนรูปหนึ่งกล่าวมากและดี ก็ไม่กล่าวนาน เลิกเร็ว. รูปหนึ่งย่อมใช้เวลานาน ท่านหมายถึงข้อนั้น จึงกล่าวว่า โก จิรตรํ ดังนี้.

จบอรรถกถาปฐมโอวาทสูตรที่ ๖ -----------------------------------------------------