อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ตติยปัณณาสก์ กุสินารวรรคที่ ๓ ๔. ภรัณฑุสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในภรัณฑุสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า เกวลกปฺปํ ได้แก่ รอบด้านทั้งสิ้น.

บทว่า อาหิณฺฑนฺโต ได้แก่ เสด็จเที่ยวไป.

บทว่า น อทฺทสา ความว่า เพราะเหตุใด เจ้ามหานามศากยะจึงไม่ทรงพบ.

ได้ยินว่า ภรัณฑุ กาลามดาบสนี้ขอฉันบิณฑบาตอันเลิศของเจ้าศากยะทั้งหลาย ท่องเที่ยวไป. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า ในเวลาที่พระองค์เสด็จถึงที่อยู่ของดาบสนั้น พระธรรมเทศนากัณฑ์หนึ่งจะเกิดขึ้น จึงได้ทรงอธิษฐานไว้โดยไม่ให้ที่พักแห่งอื่นปรากฏเห็น เพราะฉะนั้น เจ้ามหานามศากยะจึงไม่เห็น.

บทว่า ปุราณสฺพรหฺมจารี ได้แก่ เคยเป็นผู้ร่วมประพฤติพรหมจรรย์กันมาก่อน.

ได้ยินว่า ภรัณฑุกาลามดาบสนั้นได้อยู่ในอาศรมนั้น ในสมัยอาฬารดาบสกาลามโคตร. พระธรรมสังคาหกาจารย์กล่าวหมายถึงดาบสนั้นนั่นเอง.

บทว่า สนฺถรํ ปญฺญาเปหิ มีอธิบายว่า เธอจงปูอาสนะที่จะต้องปู.