๑

สักกสูตรที่ ๖ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า โสกสภเย แปลว่า มีภัยเพราะความโศก. ปาฐะว่า โสกภเย ดังนี้บ้าง.

ในบทที่ ๒ ก็นัยนี้เหมือนกัน.

บทว่า เยน กมฺมฏฺฐาเนน ความว่า บรรดาการงานทั้งหลายมีการไถ การค้าขายเป็นต้น การงานอย่างใดอย่างหนึ่ง.

บทว่า อนาปชฺช อกุสลํ ความว่า ไม่ถึงอกุศลไรๆ

บทว่า นิพฺพิเสยฺย ได้แก่ พึงให้เกิดขึ้น ไม่ พึงให้เสียไป.

บทว่า ทกฺโข แปลว่า ผู้ฉลาด.

บทว่า อุฏฺฐานสมฺปนฺโน ได้แก่ ผู้ประกอบด้วยความขยันหมั่นเพียร.

บทว่า อลํ วจนาย แปลว่า ควรที่จะกล่าว.

บทว่า เอกนฺตสุขปฏิสํเวที วิหเรยฺย ความว่า รับรู้เสวยสุขทางกายและทางใจส่วนเดียวด้วยญาณอยู่.

บทว่า อนิจฺจา ได้แก่มีแล้วก็ไม่มี.

บทว่า ตุจฺฉา ได้แก่ เว้นจากความชื่นใจ.

บทว่า มุสา ได้แก่ กามแม้จะลวงประหนึ่งว่าเที่ยง งามและสุข ก็ไม่เป็นอย่างนั้น เหตุนั้นจึงชื่อว่า โมสธมฺมา ได้แก่มีอันเสียไปเป็นสภาวะ เพราะฉะนั้น จึงทรงชี้ว่า อาศัยกามเหล่านั้นจึงเกิดทุกข์.

บทว่า โว ในคำว่า อิธ โข ปน โว นี้เป็นเพียงนิบาต.

บทว่า อปณฺณกํ วา โสตาปนฺโน ความว่า หรือว่าเป็นโสดาบันปฏิบัติไม่ผิดโดยส่วนเดียว. แม้ผู้นั้นทำฌานให้เกิดแล้วก็ไปพรหมโลก หรือเสวยสุขส่วนเดียวในกามาพจรสวรรค์ ๖ ชั้นอยู่.

ในพระสูตรนี้ พระศาสดาตรัสคุณของอุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘.

จบอรรถกถาสักกสูตรที่ ๖ -----------------------------------------------------