๑๐. สมณพราหมณสูตร ที่ ๓

พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุ ทั้งหลาย ... แล้วได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์บางพวก ย่อมไม่ทราบชัด ซึ่งปฐวีธาตุ เหตุเกิดแห่งปฐวีธาตุ ความดับแห่งปฐวีธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้ถึงความดับแห่งปฐวีธาตุ ย่อมไม่ทราบชัดซึ่งอาโปธาตุ ... ซึ่ง เตโชธาตุ ... ซึ่งวาโยธาตุ เหตุเกิดแห่งวาโยธาตุ ความดับแห่งวาโยธาตุ ปฏิปทา เครื่องให้ถึงความดับแห่งวาโยธาตุ สมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น ย่อมไม่ได้รับ สมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะ ไม่ได้รับสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านเหล่านั้น ย่อมไม่กระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะ หรือ ประโยชน์แห่งความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งด้วยตนเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ฯ

สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตตฺร โข ภควา ... เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปฐวีธาตุํ นปฺปชานนฺติ ปฐวีธาตุสมุทยํ นปฺปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธํ นปฺปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานนฺติ ฯ อาโปธาตุํ นปฺปชานนฺติ ฯเปฯ เตโชธาตุํ นปฺปชานนฺติ ... วาโยธาตุํ นปฺปชานนฺติ วาโยธาตุสมุทยํ นปฺปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธํ นปฺปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานนฺติ น เมเต ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ วา สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ วา พฺราหฺมณสมฺมตา น จ ปน เต อายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถํ วา พฺราหฺมญฺญตฺถํ วา ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์บางพวกย่อมทราบ ชัด ซึ่งปฐวีธาตุ เหตุเกิดแห่งปฐวีธาตุ ความดับแห่งปฐวีธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้ ถึงความดับแห่งปฐวีธาตุ ย่อมทราบชัด ซึ่งอาโปธาตุ ... ซึ่งเตโชธาตุ ... ซึ่ง วาโยธาตุ เหตุเกิดแห่งวาโยธาตุ ความดับแห่งวาโยธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้ถึง ความดับแห่งวาโยธาตุ สมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น ย่อมได้รับสมมติว่าเป็น สมณะในหมู่สมณะ ได้รับสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านเหล่า นั้นย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะ หรือประโยชน์แห่งความ เป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งด้วยตนเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ดังนี้ ฯ จบสูตรที่ ๑๐ จบจตุตถวรรคที่ ๔ ----------------------------------------------------- รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. จตัสสสูตร ๒. ปุพพสูตร ๓. อจริสูตร ๔. โนเจทสูตร ๕. ทุกขสูตร ๖. อภินันทนสูตร ๗. อุปปาทสูตร ๘. สมณ พราหมณสูตรที่ ๑ ๙. สมณพราหมณสูตรที่ ๒ ๑๐. สมณ พราหมณสูตรที่ ๓ จบธาตุสังยุตต์ที่ ๒ -----------------------------------------------------

เย จ โข เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปฐวีธาตุํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุสมุทยํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานนฺติ ฯ อาโปธาตุํ ปชานนฺติ ฯเปฯ เตโชธาตุํ ปชานนฺติ ... วาโยธาตุํ ปชานนฺติ วาโยธาตุสมุทยํ ปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธํ ปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานนฺติ เต จ โขเม ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ เจว สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ จ พฺราหฺมณสมฺมตา เต จ ปนายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถญฺจ พฺราหฺมญฺญตฺถญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตีติ ฯ ทสมํ ฯ จตุตฺถวคฺโค จตุตฺโถ ฯ จตุตฺถสฺส วคฺคสฺส อุทฺทานํ จตสฺโส ปุพฺเพ อจริ โน เจทํ ทุกฺเขน จ อภินนฺทนญฺจ อุปฺปาทํ ตโย สมณพฺราหฺมณาติ ฯ ธาตุสํยุตฺตํ ทุติยํ สมตฺตํ ฯ --------