๘. นาวาสูตร

บุรุษควรบูชาสักการะบุคคลที่ตนเรียนรู้ธรรมจนเข้าใจ เหมือนเทวดาบูชาพระอินทร์ ฉะนั้น บุคคลผู้เป็นพหูสูต ได้รับการบูชาจากศิษย์แล้ว มีใจเอื้ออาทรในศิษย์นั้น ย่อมอธิบายธรรมให้เข้าใจได้อย่างแจ่มแจ้ง

บุรุษผู้มีปัญญา ไม่ประมาท คบบุคคลผู้เป็นพหูสูตเช่นนั้น ทำธรรมนั้นให้มีประโยชน์ ใคร่ครวญแล้ว ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ย่อมเป็นผู้รู้แจ้ง แสดงธรรมแก่ผู้อื่นและเป็นผู้ละเอียด

ผู้ที่คบบุคคลผู้มีคุณธรรมน้อย เป็นคนพาล ยังไม่บรรลุประโยชน์ตน ทั้งยังมีใจริษยา {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๕ หน้า : ๕๗๓} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต [๒. จูฬวรรค] ๘.นาวาสูตร ไม่เข้าใจธรรมในศาสนานี้ได้อย่างแจ่มแจ้ง ยังไม่ทันหมดความสงสัยก็สิ้นชีวิตไปก่อน

เปรียบเหมือนคนข้ามแม่น้ำที่มีน้ำมาก กำลังหลากมา มีกระแสเชี่ยว ถูกพัดลอยไปตามกระแสน้ำเสียเอง จะสามารถช่วยพาผู้อื่นให้ข้ามไปได้อย่างไร ฉันใด

บุคคลผู้ยังไม่เข้าใจธรรมอย่างแจ่มแจ้ง ก็ฉันนั้น ไม่พิจารณาความหมายแห่งธรรมให้ถ่องแท้ ในสำนักอาจารย์ผู้เป็นพหูสูต ตนเองยังไม่รู้แจ้งจริง ทั้งยังไม่หมดความสงสัย จะสามารถสอนผู้อื่นให้เพ่งพินิจธรรมได้อย่างไร

คนลงเรือที่มั่นคงแข็งแรง มีพายและถ่ออยู่พร้อม เป็นผู้เฉลียวฉลาด รอบรู้ ชำนาญการเดินเรือนั้น ย่อมสามารถพาผู้โดยสารจำนวนมากในเรือนั้น ให้ข้ามไปถึงฝั่งได้โดยปลอดภัย แม้ฉันใด

ผู้บรรลุถึงความรู้แจ้ง อบรมตนแล้ว เป็นพหูสูต มีสภาพจิตไม่หวั่นไหว ก็ฉันนั้น สามารถสั่งสอนผู้อื่นที่ตั้งใจฟังและสมบูรณ์ด้วยอุปนิสัยให้เพ่งพินิจได้

เพราะฉะนั้น บุคคลจึงควรคบสัตบุรุษ ผู้มีปัญญา เป็นพหูสูต บุคคลผู้คบหาสัตบุรุษนั้น รู้แจ้งชัดเนื้อความนั้นแล้วปฏิบัติอยู่ เป็นผู้เข้าใจธรรมได้อย่างแจ่มแจ้ง พึงได้รับความสุข นาวาสูตรที่ ๘ จบ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๕ หน้า : ๕๗๔}