๑. โสณโกฬิวิสเถรคาถา

ผู้ใดเป็นคหบดีที่ยิ่งใหญ่ สมความปรารถนาในรัฐของพระเจ้าอังคะ วันนี้ ผู้นั้นชื่อว่าโสณะ เป็นผู้เยี่ยมที่สุดในธรรมทั้งหลาย ได้ถึงที่สุดทุกข์

ภิกษุพึงตัดสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ พึงละสังโยชน์เบื้องสูง ๕ และพึงเจริญอินทรีย์ ๕ ให้ยิ่ง ภิกษุผู้ล่วงธรรมเป็นเครื่องข้องได้ทั้ง ๕ ท่านเรียกว่า ข้ามโอฆะได้แล้ว

สำหรับภิกษุผู้ประมาท มีใจพองเหมือนต้นอ้อ ยังมีความยินดีในอายตนะภายนอก ศีล สมาธิ และปัญญาย่อมไม่บริบูรณ์

ภิกษุเหล่านี้ละทิ้งกิจที่ควรทำ มาทำแต่กิจที่ไม่ควรทำ อาสวะทั้งหลายของพวกเธอผู้ประมาท มีใจพองเหมือนต้นอ้อ ย่อมเจริญ

ส่วนภิกษุเหล่าใดปรารภกายคตาสติด้วยดีเป็นนิตย์ ภิกษุเหล่านั้นมักกระทำกิจที่ควรทำเป็นนิตย์ ไม่ทำกิจที่ไม่ควรทำ อาสวะของพวกเธอผู้มีสติสัมปชัญญะ ย่อมถึงความสิ้นไป

เมื่อพระศาสดาตรัสบอกทางตรงไว้แล้ว เธอทั้งหลายจงดำเนิน ไปเถิด อย่าหยุดเสีย กุลบุตรผู้หวังประโยชน์ เมื่อเตือนตนด้วยตนเอง พึงน้อมตนเข้าถึงนิพพานได้ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๖ หน้า : ๔๔๙} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา [๑๓. เตรสกนิบาต] รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาต

เมื่อเราบำเพ็ญเพียรอย่างหนัก พระศาสดาซึ่งมีพระจักษุยอดเยี่ยมในโลก ได้ทรงแสดงธรรมอุปมาด้วยสายพิณสอนเรา เราฟังพระดำรัสของพระองค์แล้วยินดีอยู่ในคำสอน

ทำสมถะ ให้ถึงพร้อมเพื่อบรรลุประโยชน์สูงสุด เราบรรลุวิชชา ๓ ได้ทำตามคำสั่งสองของพุทธเจ้าแล้ว

เราผู้น้อมไปในเนกขัมมะ และความสงัดใจ น้อมไปในความไม่เบียดเบียน หมดความยึดมั่นถือมั่น

น้อมไปในความสิ้นตัณหาและความไม่หลงแห่งใจ เพราะเห็นความเกิดขึ้นแห่งอายตนะ จิตจึงหลุดพ้นได้โดยชอบ

ภิกษุผู้มีจิตสงบระงับหลุดพ้นโดยชอบ ทำกิจเสร็จแล้วนั้น ย่อมไม่มีการสั่งสม ทั้งไม่มีกิจอื่นที่จะต้องทำ

ภูเขาหินแท่งทึบย่อมไม่สะเทือนเพราะลมฉันใด รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะและธรรมารมณ์ทั้งมวล

ทั้งที่เป็นอิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์ ทำจิตของผู้คงที่ให้หวั่นไหวไม่ได้ ฉันนั้น จิตของผู้คงที่นั้น เป็นจิตตั้งมั่น ไม่หวั่นไหว ไม่เกาะเกี่ยวด้วยอารมณ์อะไร เพราะผู้คงที่นั้นได้เห็นความเสื่อมไปแห่งอารมณ์นั้นแล้ว เตรสกนิบาต จบ รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาตนี้ คือ ๑. พระโสณโกฬิวิสเถระมีฤทธิ์มากรูปเดียวเท่านั้น และในเตรสกนิบาตนี้ มี ๑๓ คาถา ฉะนี้แล @เชิงอรรถ : @ สมาธิที่ทำให้เกิดวิปัสสนา (ขุ.เถร.อ. ๒/๖๓๙/๒๖๑) @ การออกบวช (ขุ.เถร.อ. ๒/๖๔๐/๒๖๑) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๖ หน้า : ๔๕๐}