๕. คชกุมภชาดก

เจ้าตัวโยกเยก เจ้ามีความเชื่องช้าอย่างนี้ คราวเมื่อไฟป่าไหม้ป่า เจ้าจะทำอย่างไร (ตัวคชกุมภะได้ฟังดังนั้น จึงตอบว่า)

โพรงไม้และรอยแตกระแหงของแผ่นดินมีอยู่เป็นจำนวนมาก ถ้าพวกข้าพเจ้าหนีเข้าไปไม่ทัน พวกข้าพเจ้าก็ตาย (อำมาตย์โพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

ผู้ใดในคราวที่ควรทำช้าๆ กลับทำงานอย่างเร็วพลัน ในคราวที่ควรทำอย่างรีบด่วน กลับทำอย่างเชื่องช้า ผู้นั้นย่อมหักราญประโยชน์ของตนเอง เหมือนคนแข็งแรงเหยียบใบตาลแห้ง

ผู้ใดในคราวที่ควรทำช้าๆ ก็ค่อยๆ ทำงานอย่างช้าๆ ในคราวที่ควรทำรีบด่วน ก็รีบทำอย่างเร็วพลัน ประโยชน์ของผู้นั้นก็บริบูรณ์ เหมือนดวงจันทร์กำจัดความมืด ยังราตรีให้สว่างอยู่ คชกุมภชาดกที่ ๕ จบ ๖. เกสวชาดก (๓๔๖) ว่าด้วยเกสวดาบส (นารทอำมาตย์กล่าวกับเกสวดาบสว่า) @เชิงอรรถ : @ เป็นสัตว์ชนิดหนึ่ง รูปร่างคล้ายกระพองช้าง เมื่อจะเดินต้องโยกตัวก่อน หรือโยกตัวอยู่บ่อยๆ จึงเรียก @ตัวโยกเยก (ขุ.ชา.อ. ๔/๑๗๗/๔๐๓) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๑๙๓}