๘. โพธิสัมมัชชกเถราปทาน

|๑๑๘.๔๘| อหํ ปุเร โพธิปตฺตํ อุชฺฌิตํ เจติยงฺคเณ ตํ คเหตฺวาน ฉฑฺเฑสึ อลภึ วีสตึ คุเณ ฯ |๑๑๘.๔๙| ตสฺส กมฺมสฺส เตเชน สํสรนฺโต ภวาภเว ทุเว ภเว สํสรามิ เทวตฺเต จาปิ มานุเส ฯ |๑๑๘.๕๐| เทวโลกา จวิตฺวาน อาคนฺตฺวา มานุสํ ภวํ ทุเว กุเล ปชายามิ ขตฺติเย จาปิ พฺราหฺมเณ ฯ |๑๑๘.๕๑| องฺคปจฺจงฺคสมฺปนฺโน อาโรหปริณาหวา อภิรูโป สุจิ โหมิ สมฺปุณฺณโก อนูนโก ฯ |๑๑๘.๕๒| เทวโลเก มนุสฺเส วา ชาโต วา ยตฺถ กตฺถจิ ภเว สุวณฺณวณฺโณ จ อุตฺตตฺตกนกูปโม ฯ |๑๑๘.๕๓| มุทุ มทฺทวา สินิทฺธา สุขุมา สุกุมาริกา ฉวิ เม สพฺพทา โหติ โพธิปตฺเต สุฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๕๔| ยโต กุโตจิ คตีสุ สรีเร สมุทาคเต น ลิมฺปติ รโชชลฺลํ วิปาโก ปตฺตฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๕๕| อุเณฺห วาตาตเป ตสฺส อคฺคิตาเปน วา ปน คตฺเต เสทา น มุญฺจนฺติ วิปาโก ปตฺตฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๕๖| กุฏฺฐํ คณฺโฑ กิลาโส จ ติลกา ปิฬกา ตถา น โหนฺติ กาเย ททฺทุ จ วิปาโก ปตฺตฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๕๗| อปรมฺปิ คุณนฺตสฺส นิพฺพตฺตติ ภวาภเว โรคา น โหนฺติ กายสฺมึ วิปาโก ปตฺตฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๕๘| อปรมฺปิ คุณนฺตสฺส นิพฺพตฺตติ ภวาภเว น โหนฺติ จิตฺตชา ปีฬา วิปาโก ปตฺตฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๕๙| อปรมฺปิ คุณนฺตสฺส นิพฺพตฺตติ ภวาภเว อมิตฺตา น ภวนฺตสฺส วิปาโก ปตฺตฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๖๐| อปรมฺปิ คุณนฺตสฺส นิพฺพตฺตติ ภวาภเว อนูนโภโค ภวติ วิปาโก ปตฺตฉฑฺฑิเต ฯ |๑๑๘.๖๑| อปรมฺปิ คุณนฺตสฺส นิพฺพตฺตติ ภวาภเว อคฺคิราชูหิ โจเรหิ น โหติ อุทกา ภยํ ฯ |๑๑๘.๖๒| อปรมฺปิ คุณนฺตสฺส นิพฺพตฺตติ ภวาภเว ทาสี ทาสา อนุจรา โหนฺติ จิตฺตานุวตฺตกา ฯ |๑๑๘.๖๓| ยมฺหิ อายุปฺปมาณมฺหิ ชายเต มานุเส ภเว ตโต น หายเต อายุ ติฏฺฐเต ยาวตายุกํ ฯ |๑๑๘.๖๔| อพฺภนฺตรา จ พาหิรา เนคมา จ สรฏฺฐกา อนุยุตฺตา โหนฺติ สพฺเพปิ วุทฺธิกามา สุขิจฺฉกา ฯ |๑๑๘.๖๕| โภควา ยสวา โหมิ สิริมา ญาติปกฺขวา อเวโร คตสนฺตาโส ภเวหิ สพฺพทา ภเว ฯ |๑๑๘.๖๖| เทวา มนุสฺสา อสุรา คนฺธพฺพา ยกฺขรกฺขสา สพฺเพ เต ปริรกฺขนฺติ ภเว สํสรโต สทา ฯ |๑๑๘.๖๗| เทวโลเก มนุสฺเส วา อนุโภตฺวา อุโภ ยเส อวสาเน จ นิพฺพานํ สิวํ ปตฺโต อนุตฺตรํ ฯ |๑๑๘.๖๘| สมฺพุทฺธมุทฺทิสิตฺวาน โพธึ วา ตสฺส สตฺถุโน โย ปุญฺญํ ปสเว โปโส ตสฺส กึ นาม ทุลฺลภํ ฯ |๑๑๘.๖๙| มคฺเค ผเล จ อาคเม ฌานาภิญฺญาคุเณสุ จ อญฺเญสํ อธิโก หุตฺวา นิพฺพายติ อนาสโว ฯ |๑๑๘.๗๐| ปุเรหํ โพธิยา ปตฺตํ ฉฑฺเฑตฺวา หฏฺฐมานโส อิเมหิ วีสตงฺเคหิ สมงฺคี โหมิ สพฺพทา ฯ |๑๑๘.๗๑| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๑๑๘.๗๒| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๑๑๘.๗๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โพธิสมฺมชฺชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ โพธิสมฺมชฺชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลก่อน เราเก็บใบโพธิ์ที่ถูกทิ้งไว้ ณ ลานพระเจดีย์เอาไปทิ้ง เสีย เราจึงได้คุณ ๒๐ ประการ ด้วยเดชแห่งกรรมนั้น เมื่อเรายัง ท่องเที่ยวอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมท่องเที่ยวไปแต่ในสองภพ คือ ในเทวดาและมนุษย์ จุติจากเทวโลกแล้วมาสู่มนุษยโลก ก็ เกิดแต่ในสองสกุล คือ สกุลกษัตริย์และสกุลพราหมณ์ เรามี อวัยวะน้อยใหญ่สมบูรณ์ สูงใหญ่ รูปสวย สะอาดสะอ้าน เต็มเปี่ยม ไม่บกพร่อง เราเกิดในภพใดภพหนึ่ง คือ ในเทวโลกหรือ มนุษยโลก ในภพนั้น เรามีผิวพรรณเหมือนทองคำ เปรียบดัง ทองคำที่นายช่างหลอมแล้ว ผิวของเราอ่อนนุ่ม สนิท สุขุม ละเอียดอ่อนอยู่ตลอดเวลา เพราะใบโพธิ์อันเราทิ้งดีแล้ว ในคติ ไหนๆ ก็ตามที ฝุ่นละอองย่อมไม่ติดในสรีระของเราผู้ที่อยู่ในที่ ประชุม นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์เพราะความร้อนลม แดด หรือเพราะความร้อนของไฟก็ตาม ที่ตัวของเราไม่มีเหงื่อไหล นี้ เป็นวิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์ ในกายของเรา ไม่มีโรคเรื้อน ฝี กราก ตกกระ หูดและหิด เปื่อยเลย นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้ง ใบโพธิ์ คุณแห่งการทิ้งใบโพธิ์อีกข้อหนึ่ง คือ บุคคลเกิดใน ภพน้อยภพใหญ่ ย่อมไม่มีโรคในกาย นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์ คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อยใหญ่ ย่อมไม่มีความบีบคั้น ที่เกิดขึ้นทางใจเลย นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์ คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมไม่มีใครเป็นข้าศึกเลย นี้เป็น วิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์ คุณอีกข้อหนึ่ง คือเขาเกิดในภพน้อย ภพใหญ่ ย่อมมีโภคทรัพย์ไม่บกพร่องเลย นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้ง ใบโพธิ์ คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อยภพใหญ่ ย่อม ไม่มีภัยแต่ไฟ พระราชา โจรและน้ำ คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขา เกิดในภพน้อยภพใหญ่ทาสหญิงชายและคนเดินตาม ย่อมประพฤติ ตามจิตของเขา เขาเกิดในมนุษยโลกในปริมาณอายุเท่าใด อายุ ของเขาย่อมไม่ลดไปจากปริมาณอายุนั้น ย่อมดำรงอยู่ตราบเท่าสิ้น อายุคนใน คนนอก ตลอดถึงชาวนิคม ชาวรัฐ ล้วนแต่เป็น ผู้ช่วยเหลือ ใคร่ความเจริญปรารถนาความสุขแก่เขาทั้งนั้น ใน ทุกๆ ภพ เราเป็นคนมีโภคทรัพย์ มียศ มีศิริ มีญาติ พวกพ้อง ไม่มีเวร หมดความสะดุ้ง ในกาลทั้งปวง เมื่อเรายังท่องเที่ยวอยู่ ในภพ เทวดา มนุษย์ อสูร คนธรรพ์ ยักษ์และรากษส ล้วน แต่ป้องกันรักษาเราทุกเมื่อ เราเสวยยศสองอย่างทั้งในเทวโลกและ มนุษยโลก ในอวสานเราได้บรรลุศิวโมกข์มหานฤพานอันยอดเยี่ยม บุรุษใดประสพบุญเพราะเจาะจงพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หรือโพธิ- พฤกษ์ของพระศาสดาพระองค์นั้น สำหรับบุรุษเช่นนั้น สิ่งอะไร เล่าที่เขาจะหาได้ยาก เขาย่อมเป็นผู้ยิ่งใหญ่กว่าคนอื่นๆ ในเพราะ มรรคผล นิกายเป็นที่มาและคุณ คือ ฌานและ อภิญญา ไม่มี อาสวะ ปรินิพพาน เมื่อก่อน เรามีใจยินดีเก็บใบโพธิ์เอาไปทิ้ง จึงเป็นผู้พร้อมเพรียงด้วยองค์ ๒๐ ประการนี้ ทุกทิพาราตรีกาล เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระโพธิสัมมัชชกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ โพธิสัมมัชชกเถราปทาน.