๒. สังขพราหมณจริยา

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลที่เราเป็นพราหมณ์นามว่าสังขะ ต้องการจะข้ามมหาสมุทรจึงเข้าไปยังปัฏฏนคาม

ณ ที่นั้น เราได้เห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้เอง ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้เดินสวนทางมาตามทางกันดาร บนภาคพื้นที่แข็งกระด้างอันร้อนจัด {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๗๒๘} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จริยาปิฎก [๑. อกิตติวรรค] ๓. กุรุธรรมจริยา

เราครั้นเห็นท่านเดินสวนทางมา จึงคิดถึงประโยชน์นี้ว่า บุญเขตนี้มาถึงสัตว์ผู้ต้องการบุญ

เปรียบเหมือนบุรุษชาวนาเห็นนาเป็นที่น่ายินดีมาก (เป็นอู่ข้าวอู่น้ำ) แต่ไม่ปลูกพืชลงในนานั้น เขาชื่อว่าเป็นผู้ไม่ต้องการข้าวเปลือกฉันใด

เราผู้ต้องการบุญก็ฉันนั้นเหมือนกัน เห็นบุญเขตที่ประเสริฐสุดแล้ว ถ้าไม่ทำสักการะในบุญเขตนั้น เราก็ชื่อว่าเป็นผู้ไม่ต้องการบุญ

อำมาตย์ต้องการจะให้ชนชาวเมืองของพระราชายินดี แต่ไม่ยอมให้ทรัพย์และข้าวเปลือกแก่ชนชาวเมืองเหล่านั้น เขาก็ย่อมเสื่อมจากความยินดีฉันใด

เราผู้ต้องการบุญก็ฉันนั้นเหมือนกัน เห็นทักขิไณยบุคคลที่ไพบูลย์แล้ว ถ้าไม่ถวายทานแก่ทักขิไณยบุคคลนั้น ก็จักเสื่อมจากบุญ

เราครั้นคิดอย่างนี้แล้วจึงถอดรองเท้า กราบเท้าของท่านแล้ว ได้ถวายร่มและรองเท้า

เพราะเหตุนั้น เราจึงเป็นผู้ละเอียดอ่อนเจริญสุขเป็นร้อยเท่า อนึ่ง เราเมื่อบำเพ็ญทานให้บริบูรณ์ ได้ถวายแก่ท่านอย่างนี้แล สังขพราหมณจริยาที่ ๒ จบ