This collection answers by quoting only — editions are set side by side, never summarised, interpreted, or scored for reliability

Scripture · พระอภิธรรมปิฎก

ปัญหาวาร

Text only · no interpretationข้อ ๕๕๐–๕๕๙พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๐ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔10 items2 editions

Pali and translation

พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๓ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๐ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔ ปัญหาวาร

ปญฺหาวาโร

๕๕๐

ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและ สังกิลิฏฐธรรม โดยเหตุปัจจัย คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่กิเลสธรรมทั้งหลาย ที่เป็นสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย. ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่ กิเลสธรรม โดยเหตุปัจจัย คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย. ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐ- *ธรรม และธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม โดยเหตุปัจจัย คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และ กิเลสธรรมทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย.

กิเลโสเจวสงฺกิลิฏฺโฐจ ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: กิเลสาเจวสงฺกิลิฏฺฐาจ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ กิเลสานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ กิเลโสเจวสงฺกิลิฏฺโฐจ ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺสเจวโนจกิเลสสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: กิเลสาเจวสงฺกิลิฏฺฐาจ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ กิเลโสเจวสงฺกิลิฏฺโฐจ ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐสฺสจ สงฺกิลิฏฺฐสฺสเจวโนจกิเลสสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: กิเลสาเจวสงฺกิลิฏฺฐาจ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กิเลสานญฺจ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

๕๕๑

ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและ สังกิลิฏฐธรรม โดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภกิเลสธรรมทั้งหลาย กิเลสธรรมทั้งหลาย เกิดขึ้น. พึงกระทำมูล เพราะปรารภกิเลสธรรมทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น. พึงกระทำมูล เพราะปรารภกิเลสธรรมทั้งหลาย กิเลสธรรมทั้งหลาย และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น. ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่ กิเลสธรรม โดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม ขันธ์ทั้งหลายที่เป็น สังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น. พึงกระทำมูล เพราะปรารภขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม กิเลสธรรมทั้งหลาย เกิดขึ้น. พึงกระทำมูล เพราะปรารภขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม กิเลสธรรมทั้งหลาย และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น. แม้นอกจากนี้ ก็พึงกระทำเป็นหัวข้อปัจจัย ๓.

กิเลโสเจวสงฺกิลิฏฺโฐจ ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: กิเลเส อารพฺภ กิเลสา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ มูลํ กาตพฺพํ กิเลเส อารพฺภ สงฺกิลิฏฺฐาเจวโนจกิเลสา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ มูลํ กาตพฺพํ กิเลเส อารพฺภ กิเลสา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ สงฺกิลิฏฺโฐเจวโนจกิเลโส ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺส- เจวโนจกิเลสสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สงฺกิลิฏฺเฐเจว- โนจกิเลเส ขนฺเธ อารพฺภ สงฺกิลิฏฺฐาเจวโนจกิเลสา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ มูลํ กาตพฺพํ สงฺกิลิฏฺเฐเจวโนจกิเลเส ขนฺเธ อารพฺภ กิเลสา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ มูลํ กาตพฺพํ สงฺกิลิฏฺเฐเจวโนจกิเลเส ขนฺเธ อารพฺภ กิเลสา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ อิตเรปิ ตีณิ กาตพฺพา ฯ

๕๕๒

ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและ สังกิลิฏฐธรรม โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ นัย. ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่ กิเลสธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ. ที่เป็นอารัมมณาธิปติ ได้แก่ เพราะกระทำขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลส- *ธรรมให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ฯลฯ มี ๓ นัย อธิปติปัจจัยทั้งสอง พึงทำเป็นหัวข้อปัจจัยทั้ง ๓. ทั้งสองอย่างนอกนี้ พึงทำเป็นหัวข้อปัจจัย ๓.

กิเลโสเจวสงฺกิลิฏฺโฐจ ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐสฺสจ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ สงฺกิลิฏฺโฐ- เจวโนจกิเลโส ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺสเจวโนจกิเลสสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ อารมฺมณาธิปติ: สงฺกิลิฏฺเฐเจวโนจกิเลเส ขนฺเธ ครุํ กตฺวา ฯเปฯ ตีณิ เทฺวปิ อธิปตี ตีณิปิ กาตพฺพา ฯ อิตเร เทฺวปิ ตีณิ กาตพฺพา ฯ

๕๕๓

ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและ สังกิลิฏฐธรรม โดยอนันตรปัจจัย พึงกระทำหัวข้อปัจจัยทั้ง ๙ อาวัชชนะก็ดี วุฏฐานะก็ดี ไม่มี. ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยสมนันตรปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยสหชาตปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอัญญมัญญปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยนิสสยปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอุปนิสสยปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ การจำแนกรายละเอียด ไม่มี. ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอาเสวนปัจจัย มี ๙ นัย.

กิเลโสเจวสงฺกิลิฏฺโฐจ ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐสฺสจ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: นวปิ กาตพฺพา อาวชฺชนาปิ วุฏฺฐานมฺปิ นตฺถิ ฯ ... สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย: นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ปญฺหา วิภงฺโค นตฺถิ ฯ ... อาเสวน- ปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

๕๕๔

ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะ แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม โดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย. ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและ สังกิลิฏฐธรรม โดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่กิเลสธรรมทั้งหลาย ที่ เป็นสัมปยุตตธรรม โดยกัมมปัจจัย. ธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและ สังกิลิฏฐธรรม และธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม โดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นสังกิลิฏฐะแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และกิเลสธรรมทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย. ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอาหารปัจจัย มี ๓ นัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอินทริยปัจจัย มี ๓ นัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยฌานปัจจัย มี ๓ นัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยมัคคปัจจัย มี ๙ นัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ นัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอัตถิปัจจัย มี ๙ นัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยนัตถิปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยวิคตปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอวิคตปัจจัย.

สงฺกิลิฏฺโฐเจวโนจกิเลโส ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺสเจวโนจ- กิเลสสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: สงฺกิลิฏฺฐาเจวโนจกิเลสา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สงฺกิลิฏฺโฐ- เจวโนจกิเลโส ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐสฺสจ ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: สงฺกิลิฏฺฐาเจวโนจกิเลสา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ กิเลสานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สงฺกิลิฏฺโฐเจวโนจกิเลโส ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐสฺสจ สงฺกิลิฏฺฐสฺสเจวโนจกิเลสสฺส จ ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: สงฺกิลิฏฺฐาเจวโนจกิเลสา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กิเลสานญฺจ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ... อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฌานปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ มคฺคปจฺจเยน ปจฺจโย: นว สมฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย: นว อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: นว นตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: วิคตปจฺจเยน ปจฺจโย: อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

๕๕๕

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอินทริยปัจจัย มี " ๓ ในฌานปัจจัย มีวาระ ๓ ในมัคคปัจจัย มี " ๙ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙ ในวิคตปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙.

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย ตีณิ ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

๕๕๖

ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและ สังกิลิฏฐธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย. หัวข้อปัจจัยทั้ง ๙ พึงกระทำเป็น ๓ บทเหมือนกัน.

กิเลโสเจวสงฺกิลิฏฺโฐจ ธมฺโม กิเลสสฺสเจวสงฺกิลิฏฺฐสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นวปิ ตีณิเยว ปทา กาตพฺพา ฯ

๕๕๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อวิคตปัจจัย มี " ๙.

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว สพฺพตฺถ นว โนอวิคเต นว ฯ

๕๕๘

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ... นอธิปติยา ตีณิ นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นมคฺเค ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

๕๕๙

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙. พึงกระทำอนุโลมาติกา. ในอวิคตปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙. กิเลสสังกิลิฏฐทุกะ จบ.

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ อนุโลมมาติกา กาตพฺพา ฯ ... อวิคเต นว ฯ กิเลสสงฺกิลิฏฺฐทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ------------

Editions used and their licences

พระไตรปิฎกบาลี อักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

pli-siamrath · Public domain (term expired) — operator determination · evidence checked 2026-08-25

ฉบับสยามรัฐ จัดพิมพ์โดยทางราชการ พ.ศ. ๒๔๖๘–๒๔๗๑ · พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ๒๕๓๗ ม.๑๙–๒๒ อายุคุ้มครองงานนิติบุคคล ๕๐ ปีนับแต่โฆษณา · การพิจารณาของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมาย

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง

th-chabab-luang · Public domain (term expired) — operator determination · evidence checked 2026-08-24

ฉบับหลวง จัดพิมพ์โดยทางราชการ พ.ศ. ๒๕๑๔ · พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ๒๕๓๗ ม.๑๙–๒๒ อายุคุ้มครองงานนิติบุคคล ๕๐ ปีนับแต่โฆษณา · การพิจารณาของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมาย

ปัญหาวาร