๑

ในขีรรุกขสูตรที่ ๔ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

ชื่อว่า อตฺถิ มีอยู่ เพราะอรรถว่ายังละกิเลสไม่ได้. ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า โส อปฺปหีโน.

บทว่า ปริตฺตา ความว่า จริงอยู่รูปแม้ขนาดเท่าภูเขา คนไม่เห็น ไม่พอเป็นที่ตั้งแห่งความยินดี ชื่อว่าเล็กน้อย.

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงว่า รูปทั้งหลายแม้เห็นปานนั้น ยังครอบงำจิตของผู้นั้นได้.

บทว่า โก ปน วาโท อธิมตฺตานํ ความว่า จะป่วยกล่าวไปไยเล่า ในคำที่ว่า อิฏฐารมณ์อันเป็นวัตถุเป็นที่ตั้งแห่งความยินดี จักไม่ครอบงำจิตของเขา.

ก็ในที่นี้วัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งความยินดีมีแก้วมณีและแก้วมุกดาเป็นต้น แม้มีขนาดเท่าหลังเล็บ พึงทราบว่า อารมณ์มีขนาดใหญ่ทั้งนั้น.

บททั้ง ๓ มีบทว่า ทหโร เป็นต้นเป็นไวพจน์แห่งกันและกันนั่นแล.

บทว่า ภินฺเทยฺย ความว่า พึงเฉาะ พึงกรีด.

จบอรรถกถาขีรรุกขสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------