๑

พึงทราบวินิจฉัยในนาคิตสูตรที่ ๑๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า คามนฺตวิหารํ ได้แก่ ผู้อยู่ในเสนาสนะท้ายบ้าน.

บทว่า สมาหิตํ นิสินฺนํ ได้แก่ ผู้นั่งเข้าสมาธิในเสนาสนะท้ายบ้านนั้น.

บทว่า อิทานิมํ ตัดบทเป็น อิทานิ อิมํ.

บทว่า สมาธิมฺหา จาเวสฺสติ ความว่า จักออกจากสมาธิ.

บทว่า น อตฺตมโน โหติ ความว่า ย่อมไม่มีใจเป็นของตน (ไม่ดีใจ).

บทว่า ปจลายมานํ ได้แก่ กำลังหลับอยู่.

บทว่า เอกตฺตํ มีอธิบายว่า กระทำอรัญญสัญญานั่นแหละไว้ในใจให้ (จิต) มีสภาพเป็นเอก คือเป็นจิตมีอารมณ์เป็นหนึ่ง.

บทว่า อนุรกฺขิสฺสติ ได้แก่ จักอนุเคราะห์.

บทว่า อธิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิโมเจสฺสติ ความว่า จักเปลื้องจิตที่ยังไม่พ้นไปในเวลาอื่น ด้วยวิมุตติทั้ง ๕ ในบัดนี้.

บทว่า ริญฺจติ ได้แก่ เว้นคือสลัดทิ้ง.

บทว่า ปฏิปฺปณาเมตวา ได้แก่ บรรเทาคือสลัดออกไป.

บทว่า อุจฺจารปสิสาวกมฺมาย ได้แก่ เพื่อต้องการถ่ายอุจจาระและปัสสาวะ.

ด้วยเหตุนี้ คือด้วยสถานะเพียงเท่านี้ พระบรมศาสดาได้ตรัสสรรเสริญเสนาสนะป่าไว้. แต่คำใดที่จะกล่าวในส่วนต้นแห่งพระสูตร ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้แล้วในหนหลัง ฉะนี้แล.

จบอรรถกถานาคิตสูตรที่ ๑๒ จบเสกขปริหานิยวรรควรรณนาที่ ๔ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. เสกขสูตร

๒. อปริหานิยสูตรที่ ๑

๓. อปริหานิยสูตรที่ ๒

๔. โมคคัลลานสูตร

๕. วิชชาภาคิยสูตร

๖. วิวาทมูลสูตร

๗. ทานสูตร

๘. อัตตการีสูตร

๙. นิทานสูตร

๑๐. กิมมิลสูตร

๑๑. ทารุกขันธสูตร

๑๒. นาคิตสูตร ฯ -----------------------------------------------------