๑

ปฐมอิธโลกสูตรที่ ๙ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ ความว่า โลกนี้ชื่อว่าอันเขาปรารภแล้วคือบริบูรณ์แล้ว เพราะปรารภความเพียร คือถึงพร้อมด้วยความเพียร เพื่อประโยชน์แก่กรรมที่ทำในโลกนี้.

บทว่า โสฬสาการสมฺปนฺนา ความว่า ประกอบด้วยอาการ ๑๖ คือด้วยอาการ ๘ ที่กล่าวไว้ในพระสูตรและด้วยอาการ ๘ ที่กล่าวไว้ในอรรถกถา.

อีกอย่างหนึ่ง อาจารย์พวกหนึ่งกล่าวว่า ประกอบด้วยอาการ ๑๖ แม้อย่างนี้ว่า องค์ ๘ เหล่าใดมีอยู่ บุคคลชักชวนผู้อื่นในองค์ ๘ เหล่านั้น.

ก็ศรัทธา ศีล จาคะและปัญญา พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสคละกันในพระสูตรนี้.

จบอรรถกถาปฐมอิธโลกสูตรที่ ๙ -----------------------------------------------------