๑

อปทานของท่านพระธูปทายกเถระมีคำเริ่มต้นว่า สิทฺธตฺถสฺส ภควโต ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญบุญญาธิการไว้ในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานในภพนั้นๆ ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ บังเกิดในเรือนแห่งตระกูล ทำจิตให้เลื่อมใสในพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ กระทำการบูชาด้วยธูปเป็นอันมาก ที่ตนกระทำด้วยไม้จันทน์ กฤษณาและกระลำพักเป็นต้น.

ด้วยบุญกรรมนั้น ท่านเสวยสมบัติทั้ง ๒ คือในเทวดาและมนุษย์ เป็นผู้ควรบูชาในภพที่บังเกิดแล้วๆ.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในเรือนแห่งตระกูลแห่งหนึ่ง บวชในพระศาสนา ด้วยอานุภาพแห่งกุศลสมภาร เจริญวิปัสสนาบรรลุพระอรหัต โดยชื่อปรากฏในที่ทุกสถานว่า ธูปทายกเถระ เพราะได้กระทำบุญคือการบูชาด้วยธูป.

ท่านได้บรรลุพระอรหัตผลแล้วระลึกถึงบุพกรรมของตน เกิดโสมนัส เมื่อจะแสดงปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า สิทฺธตฺถสฺส ภควโต ดังนี้.

ประโยชน์ กล่าวคือพระสัพพัญญุตญาณของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด สำเร็จบริบูรณ์แล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้านี้นั้นพระนามว่าสิทธัตถะ.

อธิบายว่า ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะพระองค์นั้น ผู้ทรงคุณมีความเป็นผู้จำแนกแจกธรรมเป็นต้น ผู้ประเสริฐที่สุดในโลก ผู้สูงสุดในโลกทั้งสิ้น ผู้คงที่คือผู้คงที่ไม่หวั่นไหวในอิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์.

คำที่เหลือมีอรรถง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาธูปทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------