กถาวัตถุปกรณ์ วรรคที่ ๒๓ อิสสริยกามการิกากถา

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องเหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่. ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอันธกะทั้งหลายว่า พระโพธิสัตว์ย่อมไปสู่วินิบาต พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ พระโพธิสัตว์ได้ทำทุกกรกิริยา พระโพธิสัตว์ได้ทำความเพียรอย่างอื่นอีก พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ โดยหมายเอาฉัททันตชาดกเป็นต้น ดังนี้. คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที. คำที่เหลือในกถาแรกมีอรรถตื้นทั้งนั้น. ในกถาที่ ๒ ว่า พระโพธิสัตว์มีฤทธิ์หรือ สกวาทีถามเพื่อท้วงว่า ผิว่า พระโพธิสัตว์พึงบรรลุเหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ไซร้ ก็พึงบรรลุด้วยฤทธิ์มิใช่ด้วยอำนาจกรรม ดังนี้. ก็ในปัญหาแรก ปรวาทีหมายเอาฤทธิ์อันสำเร็จด้วยภาวนา คืออิทธิบาท จึงตอบปฏิเสธ. ในปัญหาที่ ๒ หมายเอาบุญฤทธิ์ จึงตอบรับรอง. ในกถาที่ ๓ สกวาทีกล่าวคำว่า โลกเที่ยง เป็นต้นเพื่อท้วงว่า ผิว่า ชื่อว่า เหตุที่ทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ คือการกระทำทุกกรกิริยา พระผู้มีพระภาคเจ้าย่อมทำด้วยมิจฉาทิฏฐิไซร้ พระองค์ก็พึงทำทุกกรกิริยานั้นอย่างเดียว พึงถือเอาซึ่งทิฏฐิทั้งหลายมีสัสสตทิฏฐิเป็นต้น. แม้ในกถาที่ ๔ ก็นัยนี้นั่นแหละ ดังนี้แล. อรรถกถาอิสสริยกามการิกากถา จบ. -----------------------------------------------------