มัลลกสูตร
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๙ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๑ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค มัลลกสูตร ว่าด้วยอินทรีย์ ๔
ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้:- สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิคมของชาวมัลละ ชื่ออุรุเวลกัปปะ ใน แคว้นมัลละ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาแล้วตรัสว่า
เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา มลฺลเกสุ วิหรติ อุรุเวลกปฺปํ นาม มลฺลกานํ นิคโม ฯ ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อริยญาณยังไม่เกิดขึ้นแก่อริยสาวกเพียงใด อินทรีย์ ๔ ก็ยังไม่ตั้งลงมั่นเพียงนั้น เมื่อใดอริยญาณเกิดขึ้นแล้วแก่อริยสาวก เมื่อนั้น อินทรีย์ ๔ ก็ตั้ง ลงมั่น.
ยาวกีวญฺจ ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส อริยญาณํ น อุปฺปนฺนํ โหติ เนว ตาว จตุนฺนํ อินฺทฺริยานํ สณฺฐิติ โหติ เนว ตาว จตุนฺนํ อินฺทฺริยานํ อวฏฺฐิติ โหติ ฯ ยโต จ โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส อริยญาณํ อุปฺปนฺนํ โหติ อถ จตุนฺนํ อินฺทฺริยานํ สณฺฐิติ โหติ อถ จตุนฺนํ อินฺทฺริยานํ อวฏฺฐิติ โหติ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเรือนยอด เมื่อเขายังไม่ได้ยกยอดขึ้น เพียงใด กลอนเรือนก็ยังไม่ชื่อว่า ตั้งอยู่มั่นคง เพียงนั้น เมื่อใด เขายกยอดขึ้นแล้ว เมื่อนั้น กลอนเรือนจึงเรียกว่า ตั้งอยู่มั่นคง ฉันใด อริยญาณ ยังไม่เกิดขึ้นแก่อริยสาวกเพียงใด อินทรีย์ ๔ ก็ยังไม่ตั้งลงมั่นเพียงนั้น เมื่อใด อริยญาณเกิดขึ้นแล้วแก่อริยสาวก เมื่อนั้น อินทรีย์ ๔ ก็ตั้งลงมั่น ฉันนั้นเหมือนกัน อินทรีย์ ๔ เป็นไฉน? คือ สัทธินทรีย์ ๑ วิริยินทรีย์ ๑ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑.
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ยาวกีวญฺจ กูฏาคารสฺส กูฏํ น อุสฺสิตํ โหติ เนว ตาว โคปานสีนํ สณฺฐิติ โหติ เนว ตาว โคปานสีนํ อวฏฺฐิติ โหติ ฯ ยโต จ โข ภิกฺขเว กูฏาคารสฺส กูฏํ อุสฺสิตํ โหติ อถ โข โคปานสีนํ สณฺฐิติ โหติ อถ โข โคปานสีนํ อวฏฺฐิติ โหติ ฯ เอวเมว โข ภิกฺขเว ยาวกีวญฺจ อริยสาวกสฺส อริยญาณํ น อุปฺปนฺนํ โหติ เนว ตาว จตุนฺนํ อินฺทฺริยานํ สณฺฐิติ โหติ เนว ตาว จตุนฺนํ อินฺทฺริยานํ อวฏฺฐิติ โหติ ฯ ยโต จ โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส อริยญาณํ อุปฺปนฺนํ โหติ อถ จตุนฺนํ อินฺทฺริยานํ ฯเปฯ อวฏฺฐิติ โหติ ฯ กตเมสํ จตุนฺนํ ฯ สทฺธินฺทฺริยสฺส วิริยินฺทฺริยสฺส สตินฺทฺริยสฺส สมาธินฺทฺริยสฺส ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย สัทธา วิริยะ สติ สมาธิ อันไปตามปัญญาของอริยสาวก ผู้มีปัญญา ย่อมตั้งมั่น. จบ สูตรที่ ๒
ปญฺญวโต ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส ตทนฺวยา สทฺธา สณฺฐาติ ตทนฺวยํ วิริยํ สณฺฐาติ ตทนฺวยา สติ สณฺฐาติ ตทนฺวโย สมาธิ สณฺฐาตีติ ฯ