๑. กาฬุทายีเถรคาถา

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บัดนี้ หมู่ไม้ทั้งหลาย มีดอกและใบมีสีแดงดัง ถ่านเพลิง ผลิผลถอดใบเก่าร่วงหล่นไป หมู่ไม้เหล่านั้นงามรุ่งเรือง ดังเปลวเพลิง ข้าแต่พระองค์ผู้มีความเพียรใหญ่ เวลานี้เป็นเวลาสมควร อนุเคราะห์หมู่พระญาติ ข้าแต่พระองค์ผู้แกล้วกล้า หมู่ไม้ทั้งหลายมี ดอกบานงามดี น่ารื่นรมย์ใจส่งกลิ่นหอมฟุ้งตลบไปทั่วทิศโดยรอบ ผลัดใบเก่า ผลิดอกออกผล เวลานี้เป็นเวลาสมควรจะหลีกออกไป จากที่นี้ ขอเชิญพระพิชิตมารเสด็จไปสู่กรุงกบิลพัสดุ์เถิด ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ ฤดูนี้ก็เป็นฤดูที่ไม่หนาวนัก ไม่ร้อนนัก เป็นฤดูพอสบาย ทั้งมรรคาก็สะดวก ขอพวกศากยะและโกลิยะทั้งหลาย จงได้เข้าเฝ้าพระ องค์ที่แม่น้ำโรหิณีอันมีหน้าในภายหลังเถิด ชาวนาไถนาด้วยความ หวังผล หว่านพืชด้วยความหวังผล พ่อค้าผู้เที่ยวหาทรัพย์ย่อมไปสู่ สมุทรด้วยความหวังทรัพย์ ข้าพระองค์อยู่ในที่นี้ ด้วยความหวังผล อันใด ขอความหวังผลอันนั้นจงสำเร็จแก่ข้าพระองค์เถิด ชาวนาหว่าน พืชบ่อยๆ ฝนตกบ่อยๆ ชาวนาไถนาบ่อยๆ แว่นแคว้นสมบูรณ์ด้วย ธัญญาหารบ่อยๆ พวกยาจกเที่ยวขอบ่อยๆ ผู้เป็นทานาธิบดีให้บ่อยๆ ครั้นให้บ่อยๆ แล้วย่อมเข้าถึงสวรรค์บ่อยๆ บุรุษผู้มีความเพียร มี ปัญญากว้างขวาง เกิดในสกุลใด ย่อมยังสกุลนั้นให้บริสุทธิ์สะอาด ตลอด ๗ ชั่วคน ข้าพระองค์ย่อมเข้าใจว่า พระองค์เป็นเทพเจ้าประเสริฐ กว่าเทพเจ้าทั้งหลาย ย่อมทรงสามารถทำให้สกุลบริสุทธิ์ เพราะพระองค์ เกิดแล้วโดยอริยชาติ ได้สัจนามว่าเป็นนักปราชญ์ สมเด็จพระบิดาของ พระองค์ทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ทรงพระนามว่าสุทโธทนะ สมเด็จ พระนางเจ้ามายาพระมเหสีของพระเจ้าสุทโธทนะ เป็นพระพุทธมารดา ทรงบริหารพระองค์ผู้เป็นพระโพธิสัตว์มา ด้วยพระครรภ์เสด็จสวรรคต ไปบันเทิงอยู่ในไตรทิพย์ สมเด็จพระนางเจ้ามายาเทวีนั้น ครั้นสวรรคต จุติจากโลกนี้แล้ว ทรงพรั่งพร้อมด้วยกามคุณอันเป็นทิพย์ มีหมู่นางฟ้า ห้อมล้อม บันเทิงด้วยเบญจกามคุณ อาตมภาพเป็นบุตรของพระพุทธเจ้า ผู้ไม่มีสิ่งใดจะย่ำยีได้ มีพระรัศมีแผ่ซ่านจากพระกาย ไม่มีผู้จะเปรียบปาน ผู้คงที่ ดูกรมหาบพิตร พระองค์เป็นโยมของพระบิดา ของโยมบิดา แห่งอาตมภาพ ดูกรมหาบพิตร พระองค์เป็นพระไอยกาของอาตมภาพ โดยธรรม.

|๓๗๐.๕๒๗| ๑ องฺคาริโนทานิ ทุมา ภทนฺเต ผเลสิโน ฉทนํ วิปฺปหาย เต อจฺจิมนฺโตว ปภาสยนฺติ สมโย มหาวีร ภคี รสานํ ฯ |๓๗๐.๕๒๘| ทุมานิ ผุลฺลานิ มโนรมานิ สมนฺตโต สพฺพทิสา ปวนฺติ ปตฺตํ ปหาย ผลมาสสานา กาโล อิโต ปกฺกมนาย วีร ฯ |๓๗๐.๕๒๙| เนวาติสีตํ น ปนาติอุณฺหํ สุขา อุตุ อทฺธนิยา ภทนฺเต ปสฺสนฺตุ ตํ สากิยา โกฬิยา จ ปจฺฉามุขํ โรหิณิยํ ตรนฺตํ ฯ |๓๗๐.๕๓๐| อาสาย กสเต เขตฺตํ พีชํ อาสาย วปฺปติ อาสาย วาณิชา ยนฺติ สมุทฺทํ ธนหารกา ฯ ยาย อาสาย ติฏฺฐามิ สา เม อาสา วิปจฺจตุ ฯ |๓๗๐.๕๓๑| ปุนปฺปุนญฺเจว วปนฺติ พีชํ ปุนปฺปุนํ วสฺสติ เทวราชา ปุนปฺปุนํ เขตฺตํ กสนฺติ กสฺสกา ปุนปฺปุนํ ธญฺญมุเปติ รฏฺฐํ ฯ |๓๗๐.๕๓๒| ปุนปฺปุนํ ยาจนกา จรนฺติ ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททนฺติ ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททิตฺวา ปุนปฺปุนํ สคฺคมุเปนฺติ ฐานํ ฯ |๓๗๐.๕๓๓| ธีโร หเว สตฺตยุคํ ปุเนติ ยสฺมึ กุเล ชายติ ภูริปญฺโญ มญฺญามหํ สกฺกติ เทวเทโว ตยา หิ ชาโต มุนิ สจฺจนาโม ฯ |๓๗๐.๕๓๔| สุทฺโธทโน นาม ปิตา มเหสิโน พุทฺธสฺส มาตา ปน มายา มเหสี ยา โพธิสตฺตํ ปริหริย กุจฺฉินา กายสฺส เภทา ติทิวสฺมิ โมทติ ฯ |๓๗๐.๕๓๕| สา โคตมี กาลกตา อิโต จุตา ทิพฺเพหิ กาเมหิ สมงฺคิภูตา สา โมทติ กามคุเณหิ ปญฺจหิ ปริวาริตา เทวคเณหิ เตหิ ฯ |๓๗๐.๕๓๖| พุทฺธสฺส ปุตฺโตมฺหิ อสยฺหสาหิโน องฺคีรสสฺสปฺปฏิมสฺส ตาทิโน ปิตุ ปิตา มยฺหํ ตุวํสิ สกฺก ธมฺเมน เม โคตม อยฺยโกสีติ ฯ กาฬุทายี เถโร ฯ