๖. อุปเสนวังคันตปุตตเถรคาถา
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๖ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๘ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ เถร-เถรีคาถา ๖. อุปเสนวังคันตปุตตเถรคาถา คาถาสุภาษิตของพระอุปเสนวังคันตปุตตเถระ
ภิกษุซ่องเสพเสนาสนะอันสงัด ปราศจากเสียงอื้ออึง เป็นที่อยู่อาศัย แห่งสัตว์ร้ายเพราะการหลีกออกเร้นเป็นเหตุ ภิกษุพึงเก็บผ้ามาจากกอง หยากเยื่อ จากป่าช้า จากตรอกน้อยตรอกใหญ่ แล้วทำเป็นผ้านุ่งห่ม พึงทรงจีวรอันเศร้าหมอง ภิกษุควรทำใจให้ต่ำ คุ้มครองทวาร สำรวม ดีแล้ว เที่ยวไปบิณฑบาต ตามลำดับตรอก คือ ตามลำดับสกุล ภิกษุ พึงยินดีด้วยของๆ ตน แม้จะเป็นของเศร้าหมอง ไม่พึงปรารถนารส อาหารอย่างอื่นมาก เพราะใจของบุคคลผู้ติดในรสอาหาร ย่อมไม่ยินดี ในฌาน ภิกษุควรเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย สันโดษ ชอบสงัด เป็น มุนี ไม่คลุกคลีด้วยพวกคฤหัสถ์ และพวกบรรพชิตทั้งสอง ภิกษุผู้ เป็นบัณฑิต ควรแสดงตนให้เป็นคนบ้าและคนใบ้ ไม่ควรพูดมากใน ท่ามกลางสงฆ์ ไม่ควรเข้าไปกล่าวว่าใครๆ ควรละเว้นการเข้ากระทบ กระทั่ง เป็นผู้สำรวมในพระปาติโมกข์ และพึงเป็นผู้รู้จักประมาณใน โภชนะ เป็นผู้ฉลาดในการเกิดขึ้นแห่งจิต มีนิมิตอันถือเอาแล้ว พึงประกอบสมถะและวิปัสสนาตามเวลาอันสมควรอยู่เนืองๆ พึง เป็นบัณฑิตผู้ถึงพร้อมด้วยความเพียรเป็นนิตย์ เป็นผู้ประกอบภาวนา ทุกเมื่อ ด้วยความตั้งใจว่า ถ้ายังไม่ถึงที่สุดทุกข์ ไม่พึงถึง ความวางใจ อาสวะทั้งปวงของภิกษุ ผู้ปรารถนาความบริสุทธิ์ เป็นอยู่อย่างนี้ ย่อมสิ้นไป และภิกษุนั้นย่อมบรรลุนิพพาน.
|๓๗๕.๕๗๗| ๖ วิวิตฺตํ อปฺปนิคฺโฆสํ วาฬมิคนิเสวิตํ เสเว เสนาสนํ ภิกฺขุ ปฏิสลฺลานการณา ฯ |๓๗๕.๕๗๘| สงฺการปุญฺชา อาหตฺวา สุสานา รถิยาหิ จ ตโต สงฺฆาฏิกํ กตฺวา ลูขํ ธาเรยฺย จีวรํ ฯ |๓๗๕.๕๗๙| นีจํ มนํ กริตฺวาน สปทานํ กุลา กุลํ ปิณฺฑิกาย จเร ภิกฺขุ คุตฺตทฺวาโร สุสํวุโต ฯ |๓๗๕.๕๘๐| ลูเขนปิ จ สนฺตุสฺเส นาญฺญํ ปตฺเถ รสํ พหุํ รเสสุ อนุคิทฺธสฺส ฌาเน น รมตี มโน ฯ |๓๗๕.๕๘๑| อปฺปิจฺโฉ เจว สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต วเส มุนิ อสํสฏฺโฐ คหฏฺเฐหิ อนาคาเรหิ จูภยํ ฯ |๓๗๕.๕๘๒| ยถา ชโฬ จ มูโค จ อตฺตานํ ทสฺสเย ตถา นาติเวลํ ปภาเสยฺย สงฺฆมชฺฌมฺหิ ปณฺฑิโต ฯ |๓๗๕.๕๘๓| น โส อุปวเท กญฺจิ อุปฆาตํ วิวชฺชเย สํวุโต ปาติโมกฺขสฺมึ มตฺตญฺญู จสฺส โภชเน ฯ |๓๗๕.๕๘๔| สุคฺคหีตนิมิตฺตสฺส จิตฺตสฺสุปฺปาทโกวิโท สมถํ อนุยุญฺเชยฺย กาเลน จ วิปสฺสนํ ฯ |๓๗๕.๕๘๕| วิริยสาตจฺจสมฺปนฺโน ยุตฺตโยโค สทา สิยา น จ อปฺปตฺวา ทุกฺขนฺตํ วิสฺสาสํ เอยฺย ปณฺฑิโต ฯ |๓๗๕.๕๘๖| เอวํ วิหรมานสฺส สุทฺธิกามสฺส ภิกฺขุโน ขิยฺยนฺติ อาสวา สพฺเพ นิพฺพุติญฺจาธิคจฺฉตีติ ฯ อุปเสโน วงฺคนฺตปุตฺโต เถโร ฯ