๑๐. สุสันธีชาดก
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
๑๐. สุสันธีชาดก (๓๖๐) ว่าด้วยพระนางสุสันธี (คนธรรพ์ชื่ออัคคะ ครั้นในเวลาพญาครุฑโพธิสัตว์มาเล่นสกา จึงถือพิณ ขับร้องถวายพระราชาว่า)
กลิ่นดอกติมิระหอมตลบอบอวล คลื่นสมุทรกระทบฝั่งดังกึกก้อง พระนางสุสันธีประทับอยู่ไกลจากพระนครนี้มาก พระเจ้าตัมพะ กามทั้งหลายย่อมเสียดแทงข้าพระองค์ (พญาครุฑได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)
ท่านข้ามสมุทรไปได้อย่างไร เห็นเกาะเสรุมะได้อย่างไร ท่านอัคคะ พระนางกับท่านพบกันได้อย่างไร (ลำดับนั้น คนธรรพ์ชื่ออัคคะได้กล่าวว่า)
เมื่อเรือพวกพ่อค้าผู้แสวงหาทรัพย์ออกไปจากท่าภรุกัจฉา ถูกปลามังกรตีแตก ข้าพเจ้าเกาะแผ่นกระดานลอยไป
พระนางสุสันธีมีพระวรกายหอมเพราะกลิ่นจันทน์อยู่เป็นนิตย์ ทรงปลอบโยนข้าพระองค์ด้วยพระสุรเสียงอันไพเราะนุ่มนวล แล้วทรงอุ้มข้าพระองค์เหมือนมารดาอุ้มลูกในไส้ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๐๙} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๕. ปัญจกนิบาต] ๒. วัณณาโรหวรรค ๑. วัณณาโรหชาดก (๓๖๑)
พระนางสุสันธีมีดวงพระเนตรอ่อนโยน ทรงบำรุงข้าพระองค์ด้วยข้าว น้ำ ผ้า และที่นอนด้วยพระองค์เอง ข้าแต่พระเจ้าตัมพะ ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้ สุสันธีชาดกที่ ๑๐ จบ มณิกุณฑลวรรคที่ ๑ จบ รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. มณิกุณฑลชาดก ๒. สุชาตชาดก ๓. เวนสาขชาดก ๔. อุรคชาดก ๕. ฆฏชาดก ๖. การันทิยชาดก ๗. ลฏุกิกชาดก ๘. จูฬธัมมปาลชาดก ๙. สุวัณณมิคชาดก ๑๐. สุสันธีชาดก