๖. คุมพิยชาดก

ยักษ์ชื่อคุมพิยะเที่ยวหาเหยื่อของตนอยู่ ได้วางยาพิษอันมีสี กลิ่นและ รสเหมือนน้ำผึ้งไว้ในป่า.

มธุวณฺณํ มธุรสํ มธุคนฺธํ วิสํ อหุ คุมฺพิโย ฆาสเมสาโน อรญฺเญ โอทหี วิสํ ฯ

สัตว์เหล่าใด มาสำคัญว่าน้ำผึ้ง กินยาพิษนั้นเข้าไป ยาพิษนั้นเป็นของ ร้ายแรงกว่าสัตว์เหล่านั้น สัตว์เหล่านั้น ต้องพากันเข้าถึงความตาย เพราะ ยาพิษนั้น.

มธุ อิติ มญฺญมานา เย ตํ วิสมสายิสุํ เตสนฺตํ กฏุกํ อาสิ มรณํ เตนุปาคมุํ ฯ

ส่วนสัตว์เหล่าใดพิจารณารู้ว่า เป็นยาพิษแล้ว ละเว้นเสีย สัตว์เหล่า นั้น เมื่อสัตว์ที่บริโภคยาพิษเข้าไป กระสับกระส่ายอยู่ ถูกฤทธิ์ยาพิษ แผดเผาอยู่ ก็เป็นผู้มีความสุข ดับความทุกข์เสียได้.

เย จ โข ปฏิสงฺขาย วิสนฺติ ปริวชฺชยุํ เต อาตุเรสุ สุขิตา ทยฺหมาเนสุ นิพฺพุตา ฯ

วัตถุกามทั้งหลายฝังอยู่ในมนุษย์ บัณฑิตพึงทราบว่าเป็นยาพิษ เหมือน กับยาพิษ อันยักษ์วางไว้ที่หนทางฉะนั้น กามคุณนี้ชื่อว่าเป็นเหยื่อ ของสัตวโลก และชื่อว่าเป็นเครื่องผูกมัดสัตวโลกไว้ มฤตยูมีถ้ำคือ ร่างกายเป็นที่อยู่อาศัย.

เอวเมว มนุสฺเสสุ วิสกามา สโมหิตา อามิสํ พนฺธนญฺเจตํ มจฺจุวโส คุหาสโย ฯ

บัณฑิตเหล่าใด ผู้มีความเร่าร้อน ย่อมละเว้นกามคุณเหล่านี้ อันเป็น เครื่องบำรุง ปรุงกิเลส เสียได้ในกาลทุกเมื่อ บัณฑิตเหล่านั้นนับว่า ได้ก้าวล่วงกิเลสเครื่องข้องในโลกแล้ว เหมือนกับผู้ละเว้นยาพิษที่ยักษ์ วางไว้ในหนทางใหญ่ ฉะนั้น. จบ คุมพิยชาดกที่ ๖.

เอวเมว อิเม กาเม อาตุรา ปริจาริเก เย สทา ปริวชฺชนฺติ สงฺคํ โลเก อุปจฺจคุนฺติ ฯ คุมฺพิยชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ ---------