๕. กโปตกชาดก
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๕. กโปตกชาดก ว่าด้วยโภคะของมนุษย์
๕ กโปตกชาตกํ
บัดนี้ เราเป็นสุข ไม่มีโรค นกพิราบผู้เหมือนหนามในหทัยบินไปแล้ว บัดนี้ เราจักกระทำความยินดีแห่งหทัย เพราะเหตุว่า ชิ้นเนื้อและแกง จะทำให้เราเกิดกำลัง.
อิทานิ โขมฺหิ สุขิโต อโรโค นิกฺกณฺฏโก นิปฺปติโต กโปโต กาหามิทานิ หทยสฺส ตุฏฺฐึ ตถาหิ มํ มํสสากํ พเลติ ฯ
นกกระยางอะไรนี่ มีหงอน ขี้ขโมย เป็นปู่นก โลดเต้นอยู่ แน่ะนก กระยาง ท่านจงออกมาข้างนอกเสีย กาผู้เป็นสหายของเราดุร้าย.
กายํ พลากา สิขินี โจรี ลงฺฆีปิตามหา โอรํ พลาเก อาคจฺฉ จณฺโฑ เม วายโส สขา ฯ
ท่านได้เห็นเรามีขนปีก อันพ่อครัวถอนแล้วทาด้วยน้ำข้าวเช่นนี้ ไม่ ควรจะมาหัวเราะเยาะเลย.
อลญฺหิ เต ชคฺฆิตาเย มมํ ทิสฺวาน เอทิสํ วิลูนํ สูทปุตฺเตน ปิฏฺฐมฏฺเฐน มกฺขิตํ ฯ
ท่านอาบดีแล้ว ลูบไล้ดีแล้ว เอิบอิ่มไปด้วยข้าวและน้ำ และมีแก้ว ไพฑูรย์อยู่ที่คอ ได้ไปกชังคลประเทศมาหรือ?
สุนฺหาโต สุวิลิตฺโตสิ อนฺนปาเนน ตปฺปิโต กณฺเฐ จ เต เวฬุริโย อคมาสิ กชงฺคลํ ฯ
เราจะเป็นมิตร หรือมิใช่มิตรของท่านก็ตาม ท่านอย่าได้กล่าวว่า ท่าน ได้ไปยังกชังคลประเทศมาหรือ เพราะว่า ในกชังคลประเทศนั้น ชน ทั้งหลายถอนขนของเราออกแล้ว ผูกชิ้นกระเบื้องไว้ที่คอ.
มา เต มิตฺโต อมิตฺโต วา อคมาสิ กชงฺคลํ ปิญฺชานิ ตตฺถ ลายิตฺวา กณฺเฐ พนฺธนฺติ วฏฺฏนํ ฯ
แน่ะสหาย ท่านจะประสบสภาพเห็นปานนี้อีก เพราะปกติของท่าน เป็นเช่นนั้น อันโภคะของพวกมนุษย์ไม่ใช่เป็นของที่นกจะกินได้ง่ายเลย. จบ กโปตกชาดกที่ ๕. จบ อัฑฒวรรคที่ ๓. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ทีฆีติโกสลชาดก ๒. มิคโปตกชาดก ๓. มูสิกชาดก ๔. จุลลธนุคคหชาดก ๕. กโปตกชาดก. ----------------------------------------------------- รวมวรรคที่มีในปัญจกนิบาตนี้ คือ ๑. มณิกุณฑลวรรค ๒. วรรณาโรหวรรค ๓. อัฑฒวรรค. จบ ปัญจกนิบาตชาดก -----------------------------------------------------
ปุน ปาปชฺชสี สมฺม สีลํ หิ ตว ตาทิสํ น หิ มานุสกา โภคา สุภุญฺชา โหนฺติ ปกฺขิโนติ ฯ กโปตกชาตกํ นิฏฺฐิตํ ฯ อฑฺฒวคฺโค ตติโย ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ อถ วณฺณ สสีล หิริ ลภเต สุมุขาสิ สสาลิย มิตฺตวโร อถ จกฺก ปลาส สราช สโต ยว พาล กโปตก ปณฺณรส ฯ --------- ตตฺร วคฺคุทฺทานํ ภวติ ฯ ชินญฺจ วณฺณํ อสมํ วคุปฺปริ สุเทสิตา ชาตกนฺติ สนฺติ วีสติ มเหสิโน พฺรหฺมจริตฺตมุตฺต มโวจ คาถา อตฺถวตี สุพฺยญฺชนา ฯ ปญฺจกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ