๑๒. ทัททรชาดก

คนที่เจ้าให้ข้าวหุงกินนั้นแหละ ได้กินลูกน้อยทั้งหลายของเจ้าซึ่งไม่มีความผิด เจ้าจงกัดมันให้จมเขี้ยว อย่าปล่อยให้มันมีชีวิตอยู่ (แม่เหี้ยกล่าวว่า)

คนที่ทำงานหยาบช้ามากเป็นคนแปดเปื้อน เหมือนผ้านุ่งของหญิงเลี้ยงเด็ก ข้าพเจ้ายังมองไม่เห็นส่วนที่จะกัดมันให้จมเขี้ยวเลย {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๑๘} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๙. นวกนิบาต] ๑๒. ทัททรชาดก (๔๓๘)

คนอกตัญญู คอยจับผิดอยู่เป็นนิตย์ ถึงจะให้แผ่นดินทั้งหมด ก็ทำให้เขาพึงพอใจไม่ได้ (พญาราชสีห์ถามพญาเสือโคร่งว่า)

นี่พ่อสุพาหุ ทำไมหนอ ท่านจึงด่วนกลับมาพร้อมกับมาณพ ท่านมีกิจสำคัญในที่นี้หรือ เราถามแล้ว ท่านจงบอกเรื่องนั้น (พญาเสือโคร่งตอบว่า)

วันนี้ เราสงสัยการฆ่านกกระทา เพื่อนของท่านซึ่งเป็นสัตว์ดี เราได้ฟังหน้าที่การงานของชายผู้นี้ จึงไม่แน่ใจว่านกกระทาจะมีความสุขในวันนี้ (พญาราชสีห์ถามว่า)

โดยการประมวลความประพฤติของชายคนนี้ ชายคนนี้มีหน้าที่การงานอะไร หรือการยอมรับอะไรของชายคนนี้ที่ท่านฟังมา จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกชายคนนี้ฆ่า (พญาเสือโคร่งตอบว่า)

การค้าขายตามแบบแผนของชาวเมืองกาลิงคะ ชายคนนี้ก็ได้ดำเนินมาแล้ว หนทางที่ใช้ตอกทอยสัญจรด้วยหวาย คนผู้นี้ก็ผ่านมาแล้ว แม้การรบด้วยกระบองพร้อมทั้งบ่วงบาศกลางโรงมหรสพ ชายคนนี้ก็ได้แสดงมาแล้วกับนักฟ้อนทั้งหลาย @เชิงอรรถ : @ ทัททระ แปลว่า นกกระทา (ขุ.ชา.อ. ๕/๑๐๙/๔๑๕) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๑๙} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๙. นวกนิบาต] รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้

นกทั้งหลายเขาก็จับมาแล้ว งานตวงข้าวเขาก็ทำมาแล้ว การพนันเขาก็ชนะมาแล้ว เขาละเมิดการสำรวมศีล เลือดที่ออกตั้งครึ่งคืนเขาก็คัดให้หยุดได้ มือถูกไฟไหม้เพราะการรับก้อนข้าวที่ร้อน

โดยประมวลความประพฤติของชายคนนี้แล้ว หน้าที่การงานเหล่านั้นเป็นของเขา ที่เราฟังมา ดังจะเห็นได้ ขนนกกระทากระจุกนี้ยังปรากฏอยู่ โคทั้งหลายเขายังฆ่าได้ ทำไมนกกระทาเขาจะฆ่าไม่ได้เล่า ทัททรชาดกที่ ๑๒ จบ รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้ คือ ๑. คิชฌชาดก ๒. โกสัมพิยชาดก ๓. มหาสุวราชชาดก ๔. จูฬสุวกราชชาดก ๕. หริตจชาดก ๖. ปทกุสลมาณวชาดก ๗. โลมสกัสสปชาดก ๘. จักกวากชาดก ๙. หลิททราคชาดก ๑๐. สมุคคชาดก ๑๑. ปูติมังสชาดก ๑๒. ทัททรชาดก นวกนิบาต จบ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๒๐}