๓. ธรรมเทวปุตตชาดก

ดูกรอธรรมเทพบุตร ข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่ค้ายศ ไม่ค้าบุญ สมณะและพราหมณ์ สรรเสริญทุกเมื่อ ข้าพเจ้าเป็นผู้มีธรรม อันเทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว คู่ควรแก่หนทาง ท่านจงให้หนทางแก่เรา.

ยโสกโร ปุญฺญกโรหมสฺมิ สทตฺถุโต สมณพฺราหฺมณานํ มคฺคารโห เทวมนุสฺสปูชิโต ธมฺโม อหํ เทหิ อธมฺม มคฺคํ ฯ

ดูกรธรรมเทพบุตร เราผู้ชื่อว่าอธรรมขึ้นสู่ยามแห่งอธรรมอันมั่นคง ไม่ เคยกลัวใคร มีกำลังเข้มแข็ง เราจะพึงให้ทางที่ไม่เคยให้ใครแก่ท่านใน วันนี้ เพราะเหตุอะไรเล่า?

อธมฺมยานํ ทฬฺหมารุหิตฺวา อสนฺตสนฺโต พลวาหมสฺมิ ส กิสฺส เหตุมฺหิ ตวชฺช ทชฺชํ มคฺคํ อหํ ธมฺม อทินฺนปุพฺพํ ฯ

ธรรมแลปรากฏก่อน ภายหลังอธรรมจึงเกิดขึ้นในโลก เราเป็นผู้เจริญ กว่า ประเสริฐกว่า ทั้งเก่ากว่า ขอจงให้ทางแก่เราเถิด น้องเอ๋ย.

ธมฺโม หเว ปาตุรโหสิ ปุพฺเพ ปจฺฉา อธมฺโม อุทปาทิ โลเก เชฏฺโฐ จ เสฏฺโฐ จ สนนฺตโน จ อุยฺยาหิ เชฏฺฐสฺส กนิฏฺฐ มคฺคา

เราจะไม่ให้หนทางแก่ท่าน เพราะการขอร้องหรือเพราะความเป็นผู้สมควร ในวันนี้เราทั้งสองจงมารบกัน แล้วหนทางจะเป็นของผู้ชนะในการรบ.

น ยาจนาย นปิ ปาฏิรูปา น อรหตฺตา เตหํ ทเทยฺย มคฺคํ ยุทฺธญฺจ โน โหตุ อุภินฺนมชฺช ยุทฺธสฺมิ โย ชิสฺสติ ตสฺส มคฺโค ฯ

เราผู้ชื่อว่าธรรม เป็นผู้ฤาชาปรากฏไปทั่วทุกทิศ มีกำลังมาก มียศประมาณ ไม่ได้ ไม่มีผู้เสมอเหมือน ประกอบด้วยคุณทั้งปวง อธรรมเอ๋ย ท่าน จักชนะได้อย่างไร?

สพฺพา ทิสา อนุวิสฺสโฏหมสฺมิ มหพฺพโล อมิตยโส อตุโลฺย คุเณหิ สพฺเพหิ อุเปตรูโป ธมฺโม อธมฺม ตฺวํ กถํ วิเชสฺสสิ ฯ

เขาเอาค้อนเหล็กตีทองอย่างเดียว หาได้เอาทองตีเหล็กไม่ ถ้าหากว่าเรา ผู้ชื่อว่าอธรรม ฆ่าท่านผู้ชื่อว่าธรรมในวันนี้ได้ เหล็กจะน่าดู น่าชมเหมือน ทองคำ ฉะนั้น.

โลเหน เว หญฺญติ ชาตรูปํ น ชาตรูเปน หนนฺติ โลหํ สเจ อธมฺโม หญฺญติ ธมฺมมชฺช อโย สุวณฺณํ วิย ทสฺสเนยฺยํ ฯ

ดูกรอธรรมเทพบุตร ถ้าหากว่าท่านเป็นผู้มีกำลังในการรบไซร้ ผู้หลัก ผู้ใหญ่ และครูของท่านมิได้มี เราจะย่อมให้หนทางอันเป็นที่รักด้วย อาการอันไม่เป็นที่รักของท่าน ทั้งจะขออดทนถ้อยคำชั่วๆ ของท่าน.

สเจ ตุวํ ยุทฺธพโล อธมฺม น ตุยฺห วุฑฺฒา จ ครู จ อตฺถิ มคฺคญฺจ เต ทมฺมิ ปิยาปฺปิเยน วาจาทุรุตฺตานิปิ เต ขมามิ ฯ

อธรรมเทพบุตรได้ฟังคำนี้แล้ว ก็เป็นผู้มีศีรษะลงเบื้องต่ำ มีเท้าขึ้นเบื้อง สูง ตกลงจากรถ รำพันเพ้อว่าเราปรารถนาจะรบก็ไม่ได้รบ อธรรม เทพบุตรถูกตัดรอนเสียแล้ว ด้วยเหตุมีประมาณเท่านี้.

อิทญฺจ สุตฺวา วจนํ อธมฺโม อวํสิโร ปติโต อุทฺธปาโท ยุทฺธตฺถิโกเว น ลภามิ ยุทฺธํ เอตฺตาวตา โหติ หโต อธมฺโม ฯ

ธรรมเทพบุตรผู้มีขันติเป็นกำลัง มีจิตเที่ยงตรง มีกำลังมาก มีความบาก บั่นอย่างแท้จริง ชำนะกำลังรบ ได้ฆ่าอธรรมเทพบุตรฝังเสียในแผ่นดิน แล้ว ขึ้นสู่รถของตนไปโดยหนทางนั่นเทียว.

ขนฺตีพโล ยุทฺธพลํ วิเชตฺวา หนฺตฺวา อธมฺมํ นิหนิตฺว ภูมฺยา ปายาสิ จิตฺโต อภิรุยฺห สนฺทนํ มคฺเคเนว อติพโล สจฺจนิกฺกโม ฯ

มารดา บิดา และสมณพราหมณ์ ไม่ได้รับความนับถือในเรือนของชน เหล่าใด ชนเหล่านั้น ครั้นทอดทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้ ตายไปแล้วย่อม ต้องพากันไปสู่นรก เหมือนอธรรมเทพบุตรผู้มีศีรษะลงในเบื้องต่ำตกไป แล้วฉะนั้น.

มาตา ปิตา สมณพฺราหฺมณา จ อสมฺมานิตา ยสฺส สเก อคาเร อิเธว นิกฺขิปฺป สรีรเทหํ กายสฺส เภทา นิรยํ วชนฺติ เต ยถา อธมฺโม ปติโต อวํสิโร ฯ

มารดา บิดา และสมณพราหมณ์ ได้รับความนับถือเป็นอย่างดีในเรือน ของชนเหล่าใด ชนเหล่านั้น ครั้นทอดทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้ ตายไปแล้ว ย่อมพากันไปสุคติ เหมือนธรรมเทพบุตรขึ้นสู่รถของตนไปสู่เทวโลก ฉะนั้น. จบ ธรรมเทวปุตตชาดกที่ ๓.

มาตา ปิตา สมณพฺราหฺมณา จ สุสมฺมานิตา ยสฺส สเก อคาเร อิเธว นิกฺขิปฺป สรีรเทหํ กายสฺส เภทา สุคตึ วชนฺติ เต ยถาปิ ธมฺโม อภิรุยฺห สนฺทนนฺติ ฯ ธมฺมเทวปุตฺตชาตกํ ตติยํ ฯ ---------