๔. จุลลนารทกัสสปชาดก

ฟืนเจ้าก็มิได้หัก น้ำเจ้าก็มิได้ตักเอามา แม้กองไฟเจ้าก็มิได้ก่อให้ ลุกโพลง เหตุไรหนอเจ้าจึงเป็นเหมือนคนโง่เขลานอนซบเซาอยู่?

น เต กฏฺฐานิ ภินฺนานิ น เต อุทกมาภตํ อคฺคิปิ เต น หาสิโต กินฺนุ มนฺโทว ฌายสิ ฯ

ข้าแต่คุณพ่อกัสสปะ ผมอดทนอยู่ในป่าลำบาก ผมจะขอลาคุณพ่อไป การอยู่ในป่าลำบาก ผมปรารถนาจะไปสู่บ้านเมือง.

น อุสฺสเห วเน วตฺถุํ กสฺสปามนฺตยามิ ตํ ทุกฺโข วาโส อรญฺญสฺมึ รฏฺฐํ อิจฺฉามิ คนฺตเว ฯ

ข้าแต่คุณพ่อผู้เป็นดุจพรหม ผู้ออกจากป่านี้ไปอยู่ ณ ชนบทใดๆ จะพึงศึกษาขนบธรรมเนียมที่ชาวชนบทเขาประพฤติกันอย่างไร ขอ คุณพ่อจงพร่ำสอนขนบธรรมเนียมนั้นแก่ผมด้วยเถิด?

ยถา อหํ อิโต คนฺตฺวา ยสฺมึ ชนปเท วสํ อาจารํ พฺรเหฺม สิกฺเขยฺย ตํ ธมฺมํ อนุสาส มํ ฯ

ถ้าเจ้าละป่า เหง้ามันและผลไม้ในป่า พึงพอใจอยู่ในบ้านเมือง เจ้าจง สำเหนียกจารีตของชนบทนั้นของเราไว้.

สเจ อรญฺญํ หิตฺวาน วนมูลผลานิ จ รฏฺเฐ โรจยเส วาสํ ตํ ธมฺมํ นิสาเมหิ เม ฯ

เจ้าจงอย่าเสพของมีพิษ จงเว้นเหวโดยเด็ดขาด อย่าจมอยู่ในเปือกตม ในที่ใกล้อสรพิษ จงเตรียมตัวให้พร้อม.

วิสํ มา ปฏิเสวิตฺถ ปปาตํ ปริวชฺชย ปงฺเก จ มา วิสีทิตฺโถ ยตฺโต อาสีวิเส จเร ฯ

ผมขอถาม คุณพ่อกล่าวอะไรว่าเป็นพิษ เป็นเหว เป็นเปือกตม เป็นอสรพิษของพรหมจรรย์ ผมถามแล้ว ขอคุณพ่อโปรดบอกความ ข้อนั้นแก่ผมเถิด?

กินฺนุ วิสํ ปปาโต วา ปงฺโก วา พฺรหฺมจารินํ กํ ตฺวํ อาสีวิสํ พฺรูหิ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ

ดูกรพ่อนารทะ น้ำดองในโลกเขาเรียกชื่อว่าสุรา สุรานั้นทำใจให้ฮึกเหิม มีกลิ่นหอม ทำให้พูดมาก มีรสหวานแหลมปานน้ำผึ้ง พระอริยะ ทั้งหลายกล่าวสุรานั้นว่า เป็นพิษของพรหมจรรย์.

อาสโว ตาต โลกสฺมึ สุรา นาม ปวุจฺจติ มนุญฺญา สุรภี วคฺคู มธุขุทฺทรสูปมา วิสํ ตทาหุ อริยา พฺรหฺมจริยสฺส นารท ฯ

ดูกรพ่อนารทะ หญิงในโลกย่อมย่ำยีบุรุษผู้ประมาทแล้ว หญิงเหล่านั้น ย่อมจูงจิตของบุรุษไป เหมือนลมพัดปุยนุ่นที่หล่นจากต้นไป ฉะนั้น นี่บัณฑิตกล่าวว่า เป็นเหวของพรหมจรรย์.

อิตฺถิโย ตาต โลกสฺมึ ปมตฺตํ ปมเถนฺติ ตา ผรนฺติ มุนิโน จิตฺตํ ตูลํ ภฏฺฐํว มาลุโต ปปาโต เอส อกฺขาโต พฺรหฺมจริยสฺส นารท ฯ

ดูกรพ่อนารทะ ลาภ สรรเสริญ สักการะ และการบูชาในตระกูล อื่นๆ นี่บัณฑิตกล่าวว่า เป็นเปือกตมของพรหมจรรย์.

ลาโภ สิโลโก สกฺกาโร ปูชา ปรกุเลสุ จ ปงฺโก เอโสว อกฺขาโต พฺรหฺมจริยสฺส นารท ฯ

ดูกรพ่อนารทะ พระราชาผู้เป็นใหญ่ครอบครองแผ่นดินนี้ เจ้าอย่าเข้าไป ใกล้พระราชาผู้เป็นใหญ่ เป็นจอมมนุษย์เช่นนั้น.

มหนฺตา ตาต ราชาโน อาวสนฺติ มหึ อิมํ เต ตาทิเส มนุสฺสินฺเท มหนฺเต ตาต นารท ฯ

ดูกรพ่อนารทะ เจ้าอย่าเที่ยวไปใกล้บาทมูลแห่งพระราชาทั้งหลาย ผู้เป็น อิสระและเป็นอธิบดีเหล่านั้น พระราชานั้น บัณฑิตกล่าวว่า เป็นอสรพิษของ พรหมจรรย์.

อิสฺสรานํ อธิปตีนํ น เตสํ ปาทโต จเร อาสีวิโสติ อกฺขาโต พฺรหฺมจริยสฺส นารท ฯ

บุคคลผู้ต้องการอาหารในเวลาอาหาร พึงเข้าไปใกล้เรือนใด พึงรู้กุศล คือ อโคจร ๕ ที่ควรเว้นในสกุลนั้น แล้วพึงเที่ยวแสวงหาอาหารใน เรือนนั้น. บุคคลเข้าไปสู่ตระกูลอื่นเพื่อปานะ หรือโภชนะแล้ว พึงรู้จัก ประมาณบริโภคแต่พอควร และไม่พึงใส่ใจในรูปหญิง.

ภตฺตตฺโถ ภตฺตกาเล จ ยํ เคหํ อุปสงฺกเม ยเทตฺถ กุสลํ ชญฺญา ตตฺถ ฆาเสสนํ จเร ฯ ปวิสิตฺวา ปรกุลํ ปานตฺโถ โภชนาย วา มิตํ ขาเท มิตํ ภุญฺเช น จ รูเป มนํ กเร ฯ

เจ้าจงเว้นให้ห่างไกลซึ่งการตั้งคอกโค ร้านขายสุรา คนเกเร ที่ประชุม และขุมทรัพย์ทั้งหลาย เหมือนบุคคลผู้ไปด้วยยาน เว้นหนทางอันไม่ ราบเรียบ ฉะนั้น. จบ จุลลนารทกัสสปชาดกที่ ๔.

คุฏฺฐํ มชฺชํ กิราสญฺจ สภานิกิรณานิ จ อารกา ปริวชฺเชหิ ยานีว วิสมํ ปถนฺติ ฯ จุลฺลนารทกสฺสปชาตกํ จตุตฺถํ ฯ ---------