๒. เอกสังขิยเถราปทาน

ได้มีงานสมโภชต้นมหาโพธิ์ ของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี มหาชนมาชุมนุมกันบูชาต้นมหาโพธิ์ที่ประเสริฐ

(ข้าพเจ้าเกิดความดำริว่า) ต้นมหาโพธิ์นี้ที่ควรบูชาเช่นนี้ ของพระศาสดาพระองค์ใด(ย่อมแสดงว่า) พระศาสดาพระองค์นั้นจักเป็นผู้เว้นจากความเศร้าโศกมาก ทรง มีปัญญา เป็นพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าถือสังข์เป่าบูชาต้นโพธิ์ตลอดวัน แล้วไหว้ต้นมหาโพธิ์ที่ประเสริฐ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๖๐} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๔. เอกวิหาริวรรค] ๒. เอกสังขิยเถราปทาน

เมื่อร่างกายข้าพเจ้าล้มตายลง กรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำในเวลาใกล้ตาย ส่งผลให้ข้าพเจ้าถึงเทวโลก และข้าพเจ้าได้รื่นรมย์อยู่ในเทวโลก

เครื่องดนตรี ๖๐,๐๐๐ ชิ้น มีเสียงน่ายินดี น่าร่าเริง บันเทิงใจ ขับกล่อมข้าพเจ้าอยู่ทุกเมื่อ นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

ในกัปที่ ๗๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้เป็นพระราชามีนามว่าสุทัสสนะ มีชัยชนะเป็นใหญ่ในชมพูทวีป มีมหาสมุทรทั้ง ๔ เป็นขอบเขต

ครั้งนั้น เครื่องดนตรี ๘๐๐ ชิ้น แวดล้อมข้าพเจ้าอยู่ทุกเมื่อ ข้าพเจ้าได้รับผลบุญของตน นี้เป็นผลแห่งการบำรุงต้นโพธิ์

ข้าพเจ้าเกิดในกำเนิดใดๆ คือจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ถึงข้าพเจ้ายังอยู่ในครรภ์มารดา กลองก็ประโคมอยู่ตลอดเวลา

เพราะอุปัฏฐากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ข้าพเจ้าจึงได้เสวยสมบัติทั้งหลาย และบรรลุนิพพานบทอันไม่หวั่นไหว เป็นแดนเกษมจากภัย เป็นอมตธรรม และไม่มีมลทิน {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๖๑} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๔. เอกวิหาริวรรค] ๓. ปาฏิหีรสัญญกเถราปทาน

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่ข้าพเจ้ามาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระเอกสังขิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ เอกสังขิยเถราปทานที่ ๒ จบ