๑๐. สังขปาลจริยา

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลที่เราเป็นพญานาคนามว่าสังขปาละ มีฤทธิ์มาก มีเขี้ยวเป็นอาวุธ มีพิษแรงกล้า มีลิ้น ๒ แฉก

เราอยู่ที่หนทางใหญ่ ๔ แพร่ง คับคั่งไปด้วยชนต่างๆ อธิษฐานองค์ ๔ ว่า

ผู้ใดกระทำกิจที่ควรทำด้วยอวัยวะนี้ คือผิว หนัง เนื้อ เอ็น หรือกระดูก ผู้นั้นจงนำอวัยวะที่เราให้แล้วเท่านั้นไปเกิด

พวกบุตรของนายพรานเป็นคนดุร้าย หยาบช้า ไม่มีความกรุณา ได้เห็นเราแล้ว ถือไม้พลองตะบองสั้นกรูกันเข้ามาหาเรา ณ ที่นั้น {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๗๕๖} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จริยาปิฎก [๒. หัตถินาควรรค] รวมจริยาที่มีในวรรค

พวกบุตรของนายพรานได้แทงที่จมูก หางและกระดูกสันหลัง ยกใส่หาบแล้ว นำเราไป

ถ้าเราปรารถนา ก็พึงเผามหาปฐพีซึ่งมีสมุทรสาครเป็นที่สุด พร้อมทั้งป่าทั้งภูเขาได้ด้วยลมจากจมูกในที่นั้น

แต่เราไม่โกรธเคืองพวกบุตรนายพราน แม้จะแทงเราด้วยหลาว แม้จะทุบตีเราด้วยหอก นี้เป็นศีลบารมีของเรา ฉะนี้แล สังขปาลจริยาที่ ๑๐ จบ หัตถินาควรรคที่ ๒ จบ รวมจริยาที่มีในวรรคนี้คือ ๑. มาตุโปสกจริยา ๒. ภูริทัตตจริยา ๓. จัมเปยยจริยา ๔. จูฬโพธิจริยา ๕. มหิสราชจริยา ๖. รุรุราชจริยา ๗. มาตังคจริยา ๘. ธรรมเทวปุตตจริยา ๙. ชยทิสจริยา ๑๐. สังขปาลจริยา จริยาทั้งหมดนี้เป็นกำลังของศีล เป็นบริขารเป็นข้ออ้างของศีล เราตามรักษาศีลเพราะยังห่วงใยชีวิต เราผู้เป็นสังขปาลนาคราชได้มอบชีวิตให้ แก่คนใดคนหนึ่ง แม้ตลอดกาลทุกเมื่อ เพราะเหตุนั้น จริยานั้นจึงเป็นศีลบารมี ฉะนี้แล นิทเทสแห่งศีลบารมี จบ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๗๕๗}