๔. ญาณัตถวิกเถราปทาน

เราได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์ ผู้รุ่งเรืองเหมือนต้น กรรณิการ์ โชติช่วงดังดวงประทีป ไพโรจน์ดุจทองคำ เราวาง คณโฑน้ำ ผ้าเปลือกไม้กรอง ธมกรก ทำหนังเสือเฉวียงบ่า แล้วก็ สดุดีพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดว่า ข้าแต่พระมุนี พระองค์ทรงขจัด ความมืดมิด ซึ่งอากูลไปด้วยข่ายคือ โมหะ ทรงแสดงแสงสว่าง คือ พระญาณ แล้วเสด็จข้ามไป พระองค์ได้ยกโลกนี้ขึ้นแล้ว สิ่งที่ ยอดเยี่ยมซึ่งมีอยู่ทั้งหมด จะเปรียบปานกับพระญาณเป็นประมาณ เครื่องไปจากโลกของพระองค์ไม่มี ด้วยพระญาณนั้น โลกจึงขนาน นามพระองค์ว่าสัพพัญญู สัพพัญญู ข้าพระองค์ขอถวายบังคม พระองค์ผู้มีความเพียรใหญ่ ทรงทราบธรรมทั้งปวง ไม่มีอาสวะ ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ เราได้สดุดีพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ด้วย การสดุดีนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสดุดีพระญาณ เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระญาณัตถวิกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ญาณัตถวิกเถราปทาน.

|๒๔.๓๕| กณิการํว ชลิตํ ทีปรุกฺขํว โชติตํ กญฺจนํว วิโรจนฺตํ อทฺทสํ ทิปทุตฺตมํ ฯ |๒๔.๓๖| กมณฺฑลุํ ฐเปตฺวาน วากจีรญฺจ กุณฺฑิกํ เอกํสํ อชินํ กตฺวา พุทฺธเสฏฺฐํ ถวึ อหํ ฯ |๒๔.๓๗| ตมนฺธการํ วิธมํ โมหชาลสมากุลํ ญาณาโลกํ ทสฺสยิตฺวา ติณฺโณ อสิ ตุวํ มุนิ ฯ |๒๔.๓๘| สมุทฺธรสิมํ โลกํ สพฺพาวนฺตํ อนุตฺตรํ ญาเณน เต อุปมา นตฺถิ ยาวตา ชคโต คติ ฯ |๒๔.๓๙| เตน ญาเณน สพฺพญฺญู สพฺพญฺญูติ ปวุจฺจติ วนฺทามิ ตํ มหาวีรํ สพฺพญฺญุตํ อนาสวํ ฯ |๒๔.๔๐| สตสหสฺเส อิโต กปฺเป พุทฺธเสฏฺฐํ ถวึ อหํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ญาณตฺถุมนายิทํ ผลํ ฯ |๒๔.๔๑| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๒๔.๔๒| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๒๔.๔๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ญาณตฺถวิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ญาณตฺถวิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ