๘. ยาคุทายกเถราปทาน

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าได้พาแขกมาบ้าน เห็นแม่น้ำเต็มฝั่ง จึงเข้าไปยังสังฆาราม

ภิกษุทั้งหลายผู้ถือธุดงค์ข้อการอยู่ป่าเป็นวัตร เข้าฌาน มีจีวรเศร้าหมอง ยินดีในความสงัด เป็นนักปราชญ์ อาศัยอยู่ในสังฆาราม

ทางไปบิณฑบาตของภิกษุผู้หลุดพ้นดีแล้ว ผู้คงที่เหล่านั้น ถูกตัดขาดแล้ว ในเวลาต่อมาเมื่อน้ำท่วม ท่านไปบิณฑบาตไม่ได้

ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี เกิดปีติปราโมทย์ ประนมมือ ถือข้าวสาร (ต้ม) ข้าวยาคูแล้วถวาย

ข้าพเจ้าเลื่อมใส ถวายข้าวยาคูที่ต้มด้วยมือทั้ง ๒ ของตน เมื่อปรารภถึงกรรมของตนแล้วจึงได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

วิมานแก้วมณีได้เกิดแก่ข้าพเจ้าในหมู่เทพชั้นดาวดึงส์ ข้าพเจ้าประกอบด้วยหมู่เทพนารี บันเทิงอยู่ในวิมานที่อุดม

ข้าพเจ้าได้เป็นจอมเทพครองเทวสมบัติตลอด ๓๓ ชาติ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิครองมหาราชสมบัติ ๓๐ ชาติ

ได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน เสวยยศในเทวโลกบ้าง ในมนุษยโลกบ้าง {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๒๓} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๒. ภัททาลิวรรค] ๘. ยาคุทายกเถราปทาน

เมื่อถึงภพสุดท้าย ข้าพเจ้าได้สละทรัพย์สมบัติทั้งปวง ออกบวชเป็นบรรพชิต ขณะที่ปลงผมเสร็จ

ข้าพเจ้าพิจารณาร่างกายโดยความสิ้นไปและความเสื่อมไป ก็ได้บรรลุอรหัตตผลก่อนการรับสิกขาบท

ทานอันประเสริฐที่เกิดจากมือเรา ซึ่งเราประกอบดีแล้ว ชื่อว่าเป็นอันให้ดีแล้ว เพราะการถวายข้าวยาคูนั้นเอง ข้าพเจ้าจึงได้บรรลุบทที่ไม่หวั่นไหว

ข้าพเจ้าไม่รู้สึกว่ามีความเศร้าโศก ความร่ำไร ความป่วยไข้ ความกระวนกระวาย ความเดือดร้อนใจเกิดขึ้นเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายข้าวยาคู

โอหนอ ข้าวยาคูข้าพเจ้าได้ถวายดีแล้วหนอ ข้าพเจ้าได้ถวายข้าวยาคูแด่หมู่พระสงฆ์ ผู้เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยม จึงได้รับอานิสงส์ ๕ ประการ

คือ (๑) ไม่มีความเจ็บไข้ (๒) มีรูปงาม (๓) ตรัสรู้ธรรมเร็วพลัน (๔) ได้ข้าวและน้ำ (๕) มีอายุยืน

บุคคลใดๆ ยังโสมนัสให้เกิดอยู่ ถวายข้าวยาคูแด่หมู่พระสงฆ์ บุคคลนั้นเป็นบัณฑิตพึงได้รับอานิสงส์ ๕ ประการเหล่านี้

กิจทุกอย่างที่ควรทำ ข้าพเจ้าก็ได้ทำเสร็จแล้ว ภพทั้งหลายข้าพเจ้าก็เพิกถอนได้แล้ว อาสวะทั้งปวงสิ้นไปแล้ว บัดนี้ ภพใหม่ไม่มีอีก @เชิงอรรถ : @ บทที่ไม่หวั่นไหว หมายถึงพระนิพพาน (ขุ.อป.อ. ๑/๒๖๖/๒๗๖) @ กิจทุกอย่างที่ควรทำ ในที่นี้หมายถึงการกำจัดกิเลสให้สิ้นไป (ขุ.อป.อ. ๑/๓๕๔/๒๘๔) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๒๔} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๒. ภัททาลิวรรค] ๙. ปัตโถทนทายกเถราปทาน

ข้าพเจ้าจักเที่ยวไปนมัสการพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และพระธรรมอันดี จากบ้านหนึ่งไปยังบ้านหนึ่ง จากเมืองหนึ่งไปยังเมืองหนึ่ง

ในกัปที่ ๓๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป การที่ข้าพเจ้าได้ถวายทานไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายข้าวยาคู

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่ข้าพเจ้ามาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระยาคุทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ ยาคุทายกเถราปทานที่ ๘ จบ