อิทังทุกขันติกถา
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๗ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๔ กถาวัตถุปกรณ์ อิทังทุกขันติกถา
อิทํ ทุกฺขนฺติกถา
สกวาที เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ ญาณว่า นี้ทุกข์ ก็เป็นไป หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้สมุทัย ญาณว่า นี้สมุทัย ก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ ญาณว่า นี้ทุกข์ ก็เป็นไป หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้นิโรธ ญาณว่า นี้นิโรธ ก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ ญาณว่า นี้ทุกข์ ก็เป็นไป หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้มรรค ญาณว่า นี้มรรค ก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อยํ สมุทโยติ วาจํ ภาสโต อยํ สมุทโยติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อยํ นิโรโธติ วาจํ ภาสโต อยํ นิโรโธติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อยํ มคฺโคติ วาจํ ภาสโต อยํ มคฺโคติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้สมุทัย แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้สมุทัย หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้ทุกข์ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้นิโรธ ฯลฯ นี้มรรค แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้มรรค หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้ทุกข์ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
อยํ สมุทโยติ วาจํ ภาสโต น จ อยํ สมุทโยติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต น จ อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อยํ นิโรโธติ ฯเปฯ อยํ มคฺโคติ วาจํ ภาสโต น จ อยํ มคฺโคติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต น จ อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ ญาณว่า นี้ทุกข์ ก็เป็นไป หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า รูปไม่เที่ยง ญาณว่า รูปไม่เที่ยง ก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ ญาณว่า นี้ทุกข์ ก็เป็นไป หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า เวทนา ฯลฯ สัญญา สังขาร ฯลฯ วิญญาณ ไม่เที่ยง ญาณว่า วิญญาณไม่เที่ยง ก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปํ อนิจฺจนฺติ วาจํ ภาสโต รูปํ อนิจฺจนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ อนิจฺจนฺติ วาจํ ภาสโต วิญฺญาณํ อนิจฺจนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ ญาณว่า นี้ทุกข์ ก็เป็นไป หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า รูปเป็นอนัตตา ญาณว่า รูปเป็นอนัตตาก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ ญาณว่า นี้ทุกข์ ก็เป็นไป หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า เวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณ เป็น อนัตตา ญาณว่า วิญญาณ เป็นอนัตตา ก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปํ อนตฺตาติ วาจํ ภาสโต รูปํ อนตฺตาติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ อนตฺตาติ วาจํ ภาสโต วิญฺญาณํ อนตฺตาติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. เมื่อกล่าววาจาว่า รูปไม่เที่ยง แต่ญาณไม่เป็นไปว่า รูปไม่เที่ยง หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้ทุกข์ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า เวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณ ไม่ เที่ยง แต่ญาณไม่เป็นไปว่า วิญญาณไม่เที่ยง หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้ทุกข์ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า รูปเป็นอนัตตา แต่ญาณไม่เป็นไปว่า รูปเป็นอนัตตา หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้ทุกข์ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เมื่อกล่าววาจาว่า เวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณ เป็น อนัตตา แต่ญาณไม่เป็นไปว่า วิญญาณ เป็นอนัตตา หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อกล่าววาจาว่า นี้ทุกข์ แต่ญาณไม่เป็นไปว่า นี้ทุกข์ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
รูปํ อนิจฺจนฺติ วาจํ ภาสโต น จ รูปํ อนิจฺจนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต น จ อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ อนิจฺจนฺติ วาจํ ภาสโต น จ วิญฺญาณํ อนิจฺจนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต น จ อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ รูปํ อนตฺตาติ วาจํ ภาสโต น จ รูปํ อนตฺตาติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต น จ อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ อนตฺตาติ วาจํ ภาสโต น จ วิญฺญาณํ อนตฺตาติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต น จ อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. เมื่อกล่าววาจาว่า อิทํ ทุกฺขํ (นี้ทุกข์) ญาณว่า อิทํ ทุกฺขํก็เป็นไป หรือ ป. ถูกแล้ว ส. ญาณว่า อิ ญาณว่า ทํ ญาณว่า ทุ และญาณว่า ขํ ก็เป็นไป หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ อิทังทุกขันติกถา จบ -----------------------------------------------------
อิทํ ทุกฺขนฺติ วาจํ ภาสโต อิทํ ทุกฺขนฺติ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ อามนฺตา ฯ อีติ จ ทนฺติ จ ทูติ จ ขนฺติ จ ญาณํ ปวตฺตตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อิทํทุกฺขนฺติกถา ฯ -------------