สังขาร ๓ อุทเทสวาร
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๘ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ สังขารยมก ปัณณัตติวาร
สงฺขารยมกํ ปณฺณตฺติวาโร
สังขาร ๓ คือ กายสังขาร วจีสังขาร จิตตสังขาร. ลมอัสสาสะและปัสสาสะ ชื่อว่า กายสังขาร วิตกและวิจาร ชื่อว่า วจีสังขาร สัญญา และเวทนา ชื่อว่า จิตตสังขาร ธรรมที่สัมปยุตด้วยจิต แม้ทั้งหมด เว้นวิตกและวิจาร ชื่อว่า จิตตสังขาร.
ตโย สงฺขารา กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร ฯ อสฺสาสปสฺสาสา กายสงฺขาโร วิตกฺกวิจารา วจีสงฺขาโร สญฺญา จ เวทนา จ จิตฺตสงฺขาโร ฐเปตฺวา วิตกฺกวิจาเร สพฺเพปิ จิตฺตสมฺปยุตฺตกา ธมฺมา จิตฺตสงฺขาโร ฯ อุทฺเทสวาโร
กายชื่อว่า กายสังขารหรือ กายสังขาร คือกายหรือ? อุทเทสวาร วจี ชื่อว่า วจีสังขารหรือ วจีสังขาร คือวจีหรือ? จิต ชื่อว่า จิตสังขารหรือ จิตตสังขาร คือจิตหรือ?
กาโย กายสงฺขาโร กายสงฺขาโร กาโย ฯ วจี วจีสงฺขาโร วจีสงฺขาโร วจี ฯ จิตฺตํ จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตํ ฯ
ไม่ใช่กาย ไม่ใช่กายสังขารหรือ ไม่ใช่กายสังขาร ไม่ใช่กายหรือ? ไม่ใช่วจี ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่วจีสังขาร ไม่ใช่วจีหรือ? ไม่ใช่จิต ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่จิตตสังขาร ไม่ใช่จิตหรือ?
น กาโย น กายสงฺขาโร น กายสงฺขาโร น กาโย ฯ น วจี น วจีสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร น วจี ฯ น จิตฺตํ น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตํ ฯ --------
กาย ชื่อว่ากายสังขารหรือ สังขารคือวจีสังขารหรือ? กาย ชื่อว่ากายสังขารหรือ สังขาร คือจิตตสังขารหรือ? วจี ชื่อว่าวจีสังขารหรือ สังขาร คือกายสังขารหรือ? วจี ชื่อว่าวจีสังขารหรือ สังขาร คือจิตตสังขารหรือ? จิต ชื่อว่าจิตตสังขารหรือ สังขาร คือกายสังขารหรือ? จิต ชื่อว่าจิตตสังขารหรือ สังขาร คือวจีสังขารหรือ?
กาโย กายสงฺขาโร สงฺขารา วจีสงฺขาโร ฯ กาโย กายสงฺขาโร สงฺขารา จิตฺตสงฺขาโร ฯ วจี วจีสงฺขาโร สงฺขารา กายสงฺขาโร ฯ วจี วจีสงฺขาโร สงฺขารา จิตฺตสงฺขาโร ฯ จิตฺตํ จิตฺตสงฺขาโร สงฺขารา กายสงฺขาโร ฯ จิตฺตํ จิตฺตสงฺขาโร สงฺขารา วจีสงฺขาโร ฯ
ไม่ใช่กาย ไม่ใช่กายสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ? ไม่ใช่กาย ไม่ใช่กายสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ? ไม่ใช่วจี ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่กายสังขารหรือ? ไม่ใช่วจี ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ? ไม่ใช่จิต ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่กายสังขารหรือ? ไม่ใช่จิต ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ?
น กาโย น กายสงฺขาโร น สงฺขารา น วจีสงฺขาโร ฯ น กาโย น กายสงฺขาโร น สงฺขารา น จิตฺตสงฺขาโร ฯ น วจี น วจีสงฺขาโร นสงฺขารา น กายสงฺขาโร ฯ น วจี น วจีสงฺขาโร นสงฺขารา น จิตฺตสงฺขาโร ฯ น จิตฺตํ น จิตฺตสงฺขาโร น สงฺขารา น กายสงฺขาโร ฯ น จิตฺตํ น จิตฺตสงฺขาโร น สงฺขารา น วจีสงฺขาโร ฯ --------
กายสังขาร คือวจีสังขารหรือ วจีสังขาร คือกายสังขารหรือ? กายสังขาร คือจิตตสังขารหรือ จิตตสังขาร คือกายสังขารหรือ? วจีสังขาร คือจิตตสังขารหรือ จิตตสังขาร คือวจีสังขารหรือ?
กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร วจีสงฺขาโร กายสงฺขาโร ฯ กายสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร กายสงฺขาโร ฯ วจีสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร วจีสงฺขาโร ฯ
ไม่ใช่กายสังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่วจีสังขาร ไม่ใช่กาย- *สังขารหรือ? ไม่ใช่กายสังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่จิตตสังขาร ไม่ใช่กายสังขาร หรือ? ไม่ใช่วจีสังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่จิตตสังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ? อุทเทสวาร จบ.
น กายสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร น กายสงฺขาโร ฯ น กายสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น กายสงฺขาโร ฯ น วจีสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร ฯ อุทฺเทสวาโร ฯ -------