อุปนิสสยมูลกนัย
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๐ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ อุปนิสสยมูลกนัย
อุปนิสฺสยมูลกํ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอุปนิสสยปัจจัย มีวาระ ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๙ " อธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " อนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " สหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๙ " นิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " อาหารปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " อินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " ฌานปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " มัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " สัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " อัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " นัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙ " อวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙
อุปนิสฺสยปจฺจยา นเหตุยา นว ... นอารมฺมเณ นว นอธิปติยา นว นอนนฺตเร นว นสมนนฺตเร นว นสหชาเต นว นอญฺญมญฺเญ นว นนิสฺสเย นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม นว นวิปาเก นว นอาหาเร นว นอินฺทฺริเย นว นฌาเน นว นมคฺเค นว นสมฺปยุตฺเต นว นวิปฺปยุตฺเต นว โนอตฺถิยา นว โนนตฺถิยา นว โนวิคเต นว โนอวิคเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ที่มีวาระ ๗ คือ อุปนิสสย อารัมมณ อธิปติ- *ปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย ที่มีวาระ ๗ คือ ฯลฯ " สมนันตรปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " สหชาตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อัญญมัญญปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " นิสสยปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " ปุเรชาตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " ปัจฉาชาตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย ที่มีวาระ ๗ คือ ฯลฯ " กัมมปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " วิปากปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อาหารปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อินทริยปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " ฌานปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " มัคคปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " สัมปยุตตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " วิปปยุตตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อัตถิปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " นัตถิปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " วิคตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อวิคตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ
อุปนิสฺสยอารมฺมณอธิปตีติ นเหตุยา สตฺต ... นอนนฺตเร สตฺต นสมนนฺตเร สตฺต นสหชาเต สตฺต นอญฺญมญฺเญ สตฺต นนิสฺสเย สตฺต นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺต นอาเสวเน สตฺต นกมฺเม สตฺต นวิปาเก สตฺต นอาหาเร สตฺต นอินฺทฺริเย สตฺต นฌาเน สตฺต นมคฺเค สตฺต นสมฺปยุตฺเต สตฺต นวิปฺปยุตฺเต สตฺต โนอตฺถิยา สตฺต โนนตฺถิยา สตฺต โนวิคเต สตฺต โนอวิคเต สตฺต ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ อุปนิสสย อารัมมณ อธิปติ ปุเรชาต อัตถิ อวิคตปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ ฯลฯ " สมนันตรปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " สหชาตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อัญญมัญญปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " นิสสยปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " ปัจฉาชาตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อาเสวนปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " กัมมปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " วิปากปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อาหารปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อินทริยปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ ฯลฯ " มัคคปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " สัมปยุตตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " วิปปยุตตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " นัตถิปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " วิคตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ
อุปนิสฺสยอารมฺมณอธิปติปุเรชาตอตฺถิอวิคตนฺติ นเหตุยา เอกํ ... นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นสหชาเต เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นนิสฺสเย เอกํ นปจฺฉาชาเต เอกํ นอาเสวเน เอกํ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เอกํ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ อุปนิสสย อารัมมณ อธิปติ นิสสย ปุเรชาต วิปปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ ฯลฯ " สมนันตรปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " สหชาตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อัญญมัญญปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " ปัจฉาชาตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อาเสวนปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " กัมมปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " วิปากปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อาหารปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อินทริยปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " ฌานปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " มัคคปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " สัมปยุตตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " นัตถิปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " วิคตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ
อุปนิสฺสยอารมฺมณอธิปตินิสฺสยปุเรชาตวิปฺปยุตฺตอตฺถิอวิคตนฺติ นเหตุยา เอกํ ... นอนนฺตเร เอกํ นสมนนฺตเร เอกํ นสหชาเต เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นปจฺฉาชาเต เอกํ นอาเสวเน เอกํ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เอกํ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ โนนตฺถิยา เอกํ โนวิคเต เอกํ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ที่มีวาระ ๗ คือ อุปนิสสย อนันตร สมนันตร นัตถิ วิคตปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย ที่มีวาระ ๗ คือ ฯลฯ " อธิปติปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " สหชาตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อัญญมัญญปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " นิสสยปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " ปุเรชาตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " ปัจฉาชาตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อาเสวนปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " กัมมปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " วิปากปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อาหารปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อินทริยปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " ฌานปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " มัคคปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " สัมปยุตตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " วิปปยุตตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อัตถิปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ " อวิคตปัจจัย " ๗ คือ ฯลฯ
อุปนิสฺสยอนนฺตรสมนนฺตรนตฺถิวิคตนฺติ นเหตุยา สตฺต ... นอารมฺมเณ สตฺต นอธิปติยา สตฺต นสหชาเต สตฺต นอญฺญมญฺเญ สตฺต นนิสฺสเย สตฺต นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺต นอาเสวเน ปญฺจ นกมฺเม สตฺต นวิปาเก สตฺต นอาหาเร สตฺต นอินฺทฺริเย สตฺต นฌาเน สตฺต นมคฺเค สตฺต นสมฺปยุตฺเต สตฺต นวิปฺปยุตฺเต สตฺต โนอตฺถิยา สตฺต โนอวิคเต สตฺต ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ที่มีวาระ ๓ คือ อุปนิสสย อนันตร สมนันตร อาเสวน นัตถิ วิคตปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย ที่มีวาระ ๓ คือ ฯลฯ " อธิปติปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " สหชาตปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " อัญญมัญญปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " นิสสยปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย ที่มีวาระ ๓ คือ ฯลฯ " ปัจฉาชาตปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " กัมมปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " วิปากปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " อาหารปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " อินทริยปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " ฌานปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " มัคคปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " สัมปยุตตปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " วิปปยุตตปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " อัตถิปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ " อวิคตปัจจัย " ๓ คือ ฯลฯ
อุปนิสฺสยอนนฺตรอาเสวนนตฺถิวิคตนฺติ นเหตุยา ตีณิ ... นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา ตีณิ นสหชาเต ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต ตีณิ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ตีณิ นอาหาเร ตีณิ นอินฺทฺริเย ตีณิ นฌาเน ตีณิ นมคฺเค ตีณิ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนอตฺถิยา ตีณิ โนอวิคเต ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ที่มีวาระ ๒ คือ อุปนิสสย กัมมปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย ที่มีวาระ ๒ คือ ฯลฯ " อธิปติปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " อนันตรปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " สมนันตรปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " สหชาตปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " อัญญมัญญปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " นิสสยปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " ปุเรชาตปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " ปัจฉาชาตปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " อาเสวนปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " วิปากปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " อาหารปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " อินทริยปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย ที่มีวาระ ๒ คือ ฯลฯ " มัคคปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " สัมปยุตตปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " วิปปยุตตปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " อัตถิปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " นัตถิปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " วิคตปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ " อวิคตปัจจัย " ๒ คือ ฯลฯ
อุปนิสฺสยกมฺมนฺติ นเหตุยา เทฺว ... นอารมฺมเณ เทฺว นอธิปติยา เทฺว นอนนฺตเร เทฺว นสมนนฺตเร เทฺว นสหชาเต เทฺว นอญฺญมญฺเญ เทฺว นนิสฺสเย เทฺว นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต เทฺว นอาเสวเน เทฺว นวิปาเก เทฺว นอาหาเร เทฺว นอินฺทฺริเย เทฺว นฌาเน เทฺว นมคฺเค เทฺว นสมฺปยุตฺเต เทฺว นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนอตฺถิยา เทฺว โนนตฺถิยา เทฺว โนวิคเต เทฺว โนอวิคเต เทฺว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ อุปนิสสย อนันตร สมนันตร กัมม นัตถิ วิคตปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ ฯลฯ " อธิปติปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " สหชาตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อัญญมัญญปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " นิสสยปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " ปุเรชาตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " ปัจฉาชาตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อาเสวนปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " วิปากปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อาหารปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " อินทริยปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " ฌานปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " มัคคปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " สัมปยุตตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ " วิปปยุตตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัตถิปัจจัย ที่มีวาระ ๑ คือ ฯลฯ " อวิคตปัจจัย " ๑ คือ ฯลฯ อุปนิสสยมูลกนัย จบ
อุปนิสฺสยอนนฺตรสมนนฺตรกมฺมนตฺถิวิคตนฺติ นเหตุยา เอกํ ... นอารมฺมเณ เอกํ นอธิปติยา เอกํ นสหชาเต เอกํ นอญฺญมญฺเญ เอกํ นนิสฺสเย เอกํ นปุเรชาเต เอกํ นปจฺฉาชาเต เอกํ นอาเสวเน เอกํ นวิปาเก เอกํ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ โนอตฺถิยา เอกํ โนอวิคเต เอกํ ฯ อุปนิสฺสยมูลกํ นิฏฺฐิตํ ฯ