ปัจจยวาร

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ฯลฯ มี ๗ นัย อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น มี ๕ นัย เหมือนกับปฏิจจวาร

สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... สตฺต ปญฺหา ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปจฺจยา ปญฺจ ปญฺหา ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยวิจาร เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น วิจาร อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจาร มัตตธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น วิตก อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อวิตกฺกอวิจารํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา วิจารํ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปจฺจยา อวิตกฺกอวิจารา ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา วิจาโร ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺก- สวิจารา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ... วิจารํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา วิตกฺโก ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัย มหาภูตรูป เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยวิจาร เกิดขึ้น ขันธ์ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิด ขึ้น วิตก อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็น อวิตักกวิจารมัตตธรรมและวิจาร อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิ ขณะ ฯลฯ สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัย อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺก- อวิจาโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ อวิตกฺกอวิจาโร จ ธมฺมา ... วิจารํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา วิตกฺโก มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา จ วิจาโร จ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ {๑๐๑.๑} อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ ธมฺมา ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ อวิตกฺกอวิจาโร จ ธมฺมา ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น คือ ในปฏิสนธิขณะ อันเป็นไปแล้วในอุทาหรณ์ว่า พึงกระทำให้ได้หัวข้อปัจจัย ๗

สวิตกฺกสวิจารญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... สวิตกฺกสวิจารํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ สวิตกฺก- สวิจารญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ฯเปฯ ปฐมอุทาหรเณ ปวตฺเต ปฏิสนฺธิกฺขเณ สตฺต ปญฺหา กาตพฺพา ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจาร- *ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิ- *ขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจาร- *ธรรม เกิดขึ้น คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น วิจาร อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ หทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ มีวาระ ๔ เหมือนอย่างนี้

อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... วิตกฺกญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา สวิตกฺก- สวิจารา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ... อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิจารญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิจารญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา ฯ {๑๐๓.๑} อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ ... อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วิจารญฺจ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วิตกฺกญฺจ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจาโร เอวํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ จตฺตาโร ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต- *ธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐาน- *รูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ วิจาร เกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏ- *ฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและมหาภูตรูป เกิดขึ้น ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัย ขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ ฯลฯ ปัจจัยสงเคราะห์ทั้งสอง ที่เหลือพึงแจกปวัตติปฏิสนธิให้พิสดาร เหตุปัจจัย จบ ผู้ที่เข้าใจเหตุปัจจัย พึงแจกปัจจยวารให้พิสดาร พึงนับเหมือนอย่างการนับปฏิจจวาร ในอธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓๗ ในปุเรชาตปัจจัย กับอาเสวนปัจจัย มีวาระ ๒๑ นี้เป็นความแปลกกัน ในปัจจัยวารนี้

อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺกอวิจาโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ ... วิตกฺกญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา วิตกฺกญฺจ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ อวิตกฺก- อวิจาโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ ... อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิจารญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา วิจาโร จ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ตโย ขนฺธา ฯ อวเสเสสุ ทฺวีสุ ฆฏเนสุ ปวตฺติปฏิสนฺธิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ เหตุปจฺจยา นิฏฺฐิตา ฯ เหตุปจฺจยํ อนุมชฺชนฺเตน ปจฺจยวาโร วิตฺถาเรตพฺโพ ฯ ยถา ปฏิจฺจคณนา เอวํ คเณตพฺพา ฯ อธิปติยา สตฺตตฺตึส ปุเรชาเต จ อาเสวเน จ เอกวีส อยํ เอตฺถ วิเสโส ฯ

ในปัจจนียปัฏฐาน ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓๓ พึงยก โมหะทั้ง ๗ ขึ้น ในฐานะทั้ง ๗ เฉพาะในบทที่เป็นมูล ในปัจจัยที่ใช่อารัมมณปัจจัย พึงยกจิตตสมุฏฐานรูปทั้ง ๗ ขึ้น วาระทั้ง ๗ มีสวิตักกสวิจารธรรม เป็นมูล พึงแจกกับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย

ปจฺจนีเย นเหตุยา เตตฺตึส ปญฺหา สตฺตสุ ฐาเนสุ สตฺต โมหา อุทฺธริตพฺพา ฯ มูลปเทสุเยว นอารมฺมเณ สตฺต จิตฺตสมุฏฺฐานา อุทฺธริตพฺพา ฯ สวิตกฺกสวิจารมูลกา สตฺต ปญฺหา นอธิปติ กาตพฺพา ฯ

อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ ปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ในปฏิสนธิ ขณะ ฯลฯ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ พึงกระทำ วาระทั้ง ๕ เหมือนอย่างในปฏิจจวาร

อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา อธิปติ วิปากํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ... ฯ ยถา ปฏิจฺจนเย ตถา ปญฺจ ปญฺหา กาตพฺพา ฯ

อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ อธิปติธรรม ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิด ขึ้น ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ คือ ขันธาธิบดี ซึ่งเป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิ- *ขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ อธิปติธรรม ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น อธิปติธรรม ที่เป็น อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น วิตก อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร อาศัย หทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิ- *ขณะ ฯลฯ ปัจจัยสงเคราะห์ที่ ๑ นี้ พึงแจกให้สมบูรณ์

อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ ... อวิตกฺกอวิจาเร ขนฺเธ ปจฺจยา อวิตกฺกอวิจารา อธิปติ วิปากํ อวิตกฺกอวิจารํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ วิปากํ วิจารํ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปจฺจยา อวิตกฺกอวิจารา อธิปติ วตฺถุํ ปจฺจยา วิปากา อวิตกฺกอวิจารา ขนฺธา จ วิจาโร จ ฯเปฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา อธิปติ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ {๑๐๗.๑} อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ... วิจารํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา อธิปติ วตฺถุํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา อธิปติ วิปากํ วิจารํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา วิปากา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺกอวิจาโร จ ธมฺมา ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺก- สวิจารา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ อวิตกฺกอวิจาโร จ ธมฺมา ... วิปากํ วิจารํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา วิปากา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา วิจาโร จ มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา วิตกฺโก มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา วิปากา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา จ วิจาโร จ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ ธมฺมา ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ ปฐมฆฏนายํ สมฺปุณฺณา ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจาร- *ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิ- *ขณะ ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ วิจาร เกิดขึ้น อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร เกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และ หทัยวัตถุ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ พึงแจกหัวข้อปัจจัยทั้ง ๕ อวิตักกวิจารมัตตธรรม ย่อมมาถึงในที่ใด พึงแจกวิบากในที่นั้น ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจจัยที่มีอธิปติปัจจัย เป็นมูล พึงแจก วาระ ๓๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัยก็ดี ปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัยก็ดี ปัจจัยที่ไม่ใช่ อัญญมัญญปัจจัยก็ดี ปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัยก็ดี มีวาระ ๗ และเฉพาะรูปภูมิเท่านั้น ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มีวาระ ๓๗ เช่นเดียวกับปัจจนียปัฏฐานในปฏิจจวาร ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มีวาระ ๓๗ แม้ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย ก็เช่นเดียวกัน แม้อวิตักกวิจารมัตตธรรม ย่อมมาในที่ใด พึงแจกวิบากในที่นั้น

อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ ... วิตกฺกญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ ... อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วิจารญฺจ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตาธิปติ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตาธิปติ วิปากํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิจารญฺจ ปจฺจยา วิปากํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ ปญฺจ ปญฺหา กาตพฺพา ฯ ยตฺถ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ อาคจฺฉติ ตตฺถ วิปากํ กาตพฺพํ ฯ นาธิปติมูลเก สตฺตตฺตึส ปญฺหา กาตพฺพา ฯ นอนนฺตรมฺปิ นสมนนฺตรมฺปิ นอญฺญมญฺญมฺปิ นอุปนิสฺสยมฺปิ สตฺตปญฺหารูปํเยว ฯ นปุเรชาเต สตฺตตฺตึส ปฏิจฺจวารปจฺจนียสทิสา ฯ นปจฺฉาชาเต สตฺตตฺตึส ฯ นอาเสวเนปิ สทิสํ ฯ ยตฺถ อวิตกฺกวิจารมตฺโตปิ อาคจฺฉติ ตตฺถ วิปากา กาตพฺพา ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ พึงแจกให้บริบูรณ์ สวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ อวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น เจตนาที่เป็นอวิตักก- *วิจารมัตตธรรม อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น

สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... นกมฺมปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาเร ขนฺเธ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา เจตนา ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปจฺจยา ... อวิตกฺกวิจารมตฺตา เจตนา สวิตกฺกสวิจารา เจตนา ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปจฺจยา ... อวิตกฺกอวิจารา เจตนา ฯ ปริปุณฺณํ กาตพฺพํ ฯ สวิตกฺกสวิจาโร ... วตฺถุํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา เจตนา ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ... วิจารํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา เจตนา วตฺถุํ ปจฺจยา อวิตกฺก- วิจารมตฺตา เจตนา ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ หทัยวัตถุ เกิดขึ้น สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ วิจาร เกิดขึ้น เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ หทัยวัตถุ เกิดขึ้น สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น

สวิตกฺกสวิจารญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... สวิตกฺกสวิจาเร ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา เจตนา ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺก- อวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... วิตกฺกญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา เจตนา ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ... อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วิจารญฺจ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตา เจตนา อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อวิตกฺกวิจาร- มตฺตา เจตนา ฯ สวิตกฺกสวิจารญฺจ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... สวิตกฺกสวิจาเร ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา เจตนา ฯ

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น

สวิตกฺกสวิจารญฺจ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา สวิตกฺก- สวิจาเร ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารา เจตนา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย พึงแจกหัวข้อปัจจัย ๓๗ ปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย ปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย ปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย ปัจจัย ที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย ปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย ปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย ปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิ ปัจจัย ปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย พึงแจกให้พิสดาร

นวิปาเก สตฺตตฺตึส ปญฺหา กาตพฺพา ฯ นอาหารปจฺจยา นอินฺทฺริยปจฺจยา นฌานปจฺจยา นมคฺคปจฺจยา นสมฺปยุตฺตปจฺจยา นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา โนนตฺถิปจฺจยา โนวิคตปจฺจยา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๗ " อธิปติปัจจัย มี " ๓๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญ- *มัญญปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวน- *ปัจจัย มีวาระ ๓๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มีวาระ ๑๑ " วิปากปัจจัย มี " ๓๗ " อาหารปัจจัย มี " ๑ " อินทริยปัจจัย มี " ๑ " ฌานปัจจัย มี " ๑ " มัคคปัจจัย มี " ๓๑ " สัมปยุตตปัจจัย มี " ๗ " วิปปยุตตปัจจัย มี " ๑๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มีวาระ ๗ " วิคตปัจจัย มี " ๗ ปัจจยวาร จบ แม้นิสสยวาร ก็ไม่ต่างกัน -----------------------------------------------------

นเหตุยา เตตฺตึส นอารมฺมเณ สตฺต นอธิปติยา สตฺตตฺตึส นอนนฺตเร นสมนนฺตเร นอญฺญมญฺเญ นอุปนิสฺสเย สตฺต นปุเรชาเต นปจฺฉาชาเต นอาเสวเน สตฺตตฺตึส นกมฺเม เอกาทส นวิปาเก สตฺตตฺตึส นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เตตฺตึส นสมฺปยุตฺเต สตฺต นวิปฺปยุตฺเต เอกาทส โนนตฺถิยา สตฺต โนวิคเต สตฺต ฯ ปจฺจยวาโร นิฏฺฐิโต ฯ นิสฺสยมฺปิ นินฺนานํ ฯ