ปัจจยวาร

อาสวธรรม อาศัยอาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อาสว- *มูลกนัย มี ๓ นัย เหมือนกับ ปฏิจจวาร ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่อาสวธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายอาศัย หทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยหทัยวัตถุ อาสวธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ อาสวธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาสว- *ธรรมทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ อาสวธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่เป็นอาสวธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่- *ไม่ใช่อาสวธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ อาสวธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัย หทัยวัตถุ อาสวธรรม อาศัยอาสวธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ทิฏฐาสวะ อวิชชาสวะ อาศัยกามาสวะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย พึงผูกจักรนัย ทิฏฐาสวะ อวิชชาสวะ อาศัยกามาสวะ และหทัยวัตถุ พึงผูกจักรนัย ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยอาสวธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่อาสวธรรม และอาสวธรรมทั้งหลาย ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัย อาสวธรรม และหทัยวัตถุ อาสวธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยอาสวธรรม และธรรม ที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ทิฏฐาสวะ อวิชชาสวะ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่อาสวธรรม และกามาสวะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ พึงผูกจักรนัย ทิฏฐาสวะ อวิชชาสวะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยกามาสวะ และหทัยวัตถุ พึงผูกจักรนัย ฯลฯ

อาสวํ ธมฺมํ ปจฺจยา อาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อาสวมูลกํ ตีณิ ปฏิจฺจสทิสา ฯ โนอาสวํ ธมฺมํ ปจฺจยา โนอาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนอาสวํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา โนอาสวา ขนฺธา ฯ โนอาสวํ ธมฺมํ ปจฺจยา อาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนอาสเว ขนฺเธ ปจฺจยา อาสวา วตฺถุํ ปจฺจยา อาสวา ฯ {๓๓๖.๑} โนอาสวํ ธมฺมํ ปจฺจยา อาสโว จ โนอาสโว จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โนอาสวํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา อาสวา จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... วตฺถุํ ปจฺจยา อาสวา สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ {๓๓๖.๒} อาสวญฺจ โนอาสวญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กามาสวญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปจฺจยา ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว ฯ จกฺกํ ฯ กามาสวญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว ฯ จกฺกํ ฯ อาสวญฺจ โนอาสวญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา โนอาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนอาสวํ เอกํ ขนฺธญฺจ อาสเว จ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... อาสวญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา โนอาสวา ขนฺธา ฯ {๓๓๖.๓} อาสวญฺจ โนอาสวญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อาสโว จ โนอาสโว จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โนอาสวํ เอกํ ขนฺธญฺจ กามาสวญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ จกฺกํ ฯ กามาสวญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ จกฺกํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๑ ในวิคตปัจจัย มี " ๙ อนุโลม จบ

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ วิปาเก เอกํ อวิคเต นว ฯ อนุโลมํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่อาสวธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ อเหตุกปฏิสนธิ ตลอดถึงอสัญญสัตว์ จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่อาสวธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ อาศัยหทัยวัตถุ อาสวธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ เหตุปัจจัย คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทัยวัตถุ

โนอาสวํ ธมฺมํ ปจฺจยา โนอาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกํ โนอาสวํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... อเหตุกปฏิสนฺธิ ยาว อสญฺญสตฺตา ฯ จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกา โนอาสวา ขนฺธา ฯ โนอาสวํ ธมฺมํ ปจฺจยา อาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓ การนับทั้งปวง พึงนับอย่างนี้ นิสสยวาร เหมือนกับ ปัจจยวาร

นเหตุยา เทฺว นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นกมฺเม ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ เอวํ สพฺเพ คณนา คเณตพฺพา ฯ นิสฺสยวาโร ปจฺจยวารสทิโส